Barbarzyńcy - Aleksander Lubina

Rok wydania: 2016

"Barbarzyńcy" to formalne i tematyczne nawiązanie do greckiej pieśni żałobnej oraz  współczesnej górnośląskiej pieśni dziadowskiej.                                                 

Pieśni dziadowskie - utwory wykonywane przez wędrownych dziadów lub  w odniesieniu do utworów, które mogłyby być śpiewane przez dziadów (lecz nie ma pewności, czy były, lub z pewnością nie były, lecz pasowałyby do ich repertuaru) albo których styl czy tematyka przypominają pieśni dziadowskie.

W przypadku Barbarzyńców mamy do czynienia z  pieśniami nowiniarskimi. Są to pieśni dziadowskie  omawiające aktualne i/lub historyczne wydarzenia krajowe lub lokalne, zwykle o gwałtownymi lub złowrogim charakterze (rozruchy, wojny, bitwy, klęski naturalne, morderstwa) W tej grupie można odnaleźć zarówno opowieści o bitwach królów jak i wiejskich zbrodniach. Barbarzyńcy mówią zbrodniach i przestępstwach na Górnym Śląsku po roku 1945.

Barbarzyńcy to także pieśni o upadku obyczajów. Są to utwory narzekające na upadek obyczajów (np. brak szacunku młodzieży dla starszych, rozluźnienie dyscypliny wychowawczej itp.), wezwanie do poprawy i przestroga przed karą Bożą. Niektóre warianty tych utworów zbliżają się do pieśni o Sądzie Ostatecznym w treści i lamentacyjnej formie.

Przede wszystkim trzeba podkreślić, że występ wędrownego dziada miał raczej nietypową dla folkloru formułę koncertu, audycji czy wykładu ze wszystkimi tego konsekwencjami obserwowanymi i dziś w podobnych sytuacjach. Dziad jako pojedynczy “podmiot wykonawczy” nawiązywał jednostronny ustny kontakt z wieloma odbiorcami, którzy przyjmowali rolę pasywną. Decydujący  wpływ na formę pieśni dziadowskich miała funkcja fatyczna, czyli polegająca właśnie na uzyskaniu i zachowanie kontaktu z odbiorcami, czemu służył cały arsenał środków nastawionych na dostarczanie im silnych przeżyć i robienie na nim jak największego wrażenia.

https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/piesni-dziadowskie/

Barbarzyńcy to elegie we współczesnym rozumieniu nowożytnym poważny, refleksyjno-wspomnieniowy utwór o miłości i śmierci. Z czasem tematyka ta rozszerzała się o problemy patriotyczne, polityczne, wojenne. Cechą wspólną elegii o różnej tematyce jest to, że podmiot liryczny wyraża swoją postawę bezpośrednio, z prostotą, szczerością, rezygnacją, bez buntu i tragizmu.

https://www.bryk.pl/slowniki/slownik-terminow-literackich/69103-elegia-gr-elegos-piesn-zalobna

Rzeczywistość Barbarzyńców to między innymi skutek skwapliwie wykonywanej dyrektywy:

Moskwa 2.VI.1947. K.AA 113 Instrukcji NKWDnNK/003/47

9.

w moim mieście barbarzyńcy osiedlili się

wypędziwszy gospodarzy

ludzi prawdziwych

zapędzili w kozi róg

wspominkami kominów dymiących i nienawiści narodowej

oraz obietnicami sprawiedliwości i równości

jednym zabrali łoża i garnki

drugim obrazy i książki

przybrali imiona czyste i nazwiska nieskalane

w redakcjach i bibliotekach zadali paszy maluczkim

w kinach plewy z ziarnem wymieszali

niestrawnym acz pożywnym

kościoły ustroiły się w ornaty czerwone

bo takim ustrojstwem stało się wiele świątyń po łacinie

połączyli wiece z nabożeństwami

egzamin dojrzałości z brakiem wyboru

każdemu dano według

tylko gospodarzy już nie było niby

i niby nie było ludzi prawdziwych

bo czas ich miał nadejść dopiero za jakiś czas niby

albo też i nigdy