Język / Sprache

Promocje
Koszulka ANTIFASCITS SILESIA
Koszulka ANTIFASCITS SILESIA
35,00 zł 17,50 zł
S. Zapoja - Miniherbarz Śląski - Fragment I, tom 1
S. Zapoja - Miniherbarz Śląski - Fragment I, tom 1
39,00 zł 33,00 zł
szt.
Koszulka SONŚ (narodowość śląska)
Koszulka SONŚ (narodowość śląska)
35,00 zł 19,90 zł
S. Zapoja - Miniherbarz Śląski - Fragment II, tom 1
S. Zapoja - Miniherbarz Śląski - Fragment II, tom 1
47,00 zł 39,00 zł
szt.
Zaloguj się

Narracje górnicze z terenu Zabrza. Kopalnia to jest do mie wszystko

Dostępność:: brak towaru
Cena:: 22,00 zł 22.00
quantity szt.
dodaj do przechowalni
Ocena:: 0
Producent: -
Kod produktu: pub441

Opis

„Narracje górnicze z terenu Zabrza. Kopania to je do mie wszystko”

Książka powstała w efekcie realizacji projektu naukowo-badawczego prowadzonego w oparciu o środki Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe, priorytet: Kultura ludowa i tradycyjna” oraz miasta Zabrze. Projekt „Narracje górnicze z terenu Zabrza” to 100 zebranych górniczych wypowiedzi.

Badania prowadzili:

Magdalena Kaczmarek – magister socjologii, zawodowo związana z Biblioteką Śląską w Katowicach.

Małgorzata Kłych – magister etnologii, zawodowo związana z Muzeum Górnośląskim w Bytomiu; specjalizuje się w badaniach nad obrzędowością świąteczną Górnego Śląska.

Konrad Kołakowski – student Studiów Śląskich „Silesianistyka” na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, prezes sekcji Archiwistyki i Historii Śląska Koła Naukowego Studentów Historii Uniwersytetu Śląskiego.

Beata Piecha-van Schagen – doktor historii; specjalizuje się w badaniach nad kulturą religijną i górniczą Górnego Śląska.

David Skrabania – doktorant Ruhr Universität w Bochum; specjalizuje się badaniach nad mniejszością polską w Niemczech i zagadnieniami emigracji.

Alan Zych – magister historii; specjalizuje się w badaniach nad historią przemysłu na Górnym Śląsku, członek stowarzyszenia „Genius Loci” w Rudzie Śląskiej.

Redaktorem naukowym był dr Bernard Linek z Państwowego Instytutu Naukowego „Instytutu Śląskiego” w Opolu, recenzentami prof. Ryszard Kaczmarek oraz ks. prof. Jerzy Myszor.

                        Cały zebrany materiał (100 wywiadów) wzbogaci zbiory Muzeum Górnictwa Węglowego i będzie stanowił pierwszy tego typu zbiór dostępny dla badaczy górniczej kultury. Większość narracji przeprowadzonych jest w języku polskim oraz w gwarze śląskiej. Część, powstała w oparciu o wywiady swobodne przeprowadzone w Niemczech, jest w języku niemieckim (5).

            Badacze biorący udział w projekcie nawiązywali kontakty z pracownikami kopalń działających na terenie miasta (74) oraz z górnikami zatrudnionymi w zakładach w innych miastach, a mieszkających na terenie Zabrza (28). Dotyczy to zarówno emerytów, jak i czynnych zawodowo. Badacze poszukiwali górników czynnych jeszcze kopalń („Makoszowy”, „Siltech”, „Bielszowice”, „Budryk”, „Halemba”, Sośnica, „Szczygłowice”, „Nowy Wirek”) i tych, w których już dawno zakończono wydobycie („Mikulczyce”, „Rokitnica”, „Pstrowski”, „Concordia”, „Zabrze”, „Ludwik”, „Gliwice”, „Dębieńsko”). Badanie objęło także tych zabrzańskich górników, którzy wyjechali do Niemiec (10), a wcześniej mieszkali lub/i pracowali w Zabrzu. Najstarszy z naszych rozmówców urodził się w 1925 roku, najmłodsi z kolei mieli w czasie realizacji projektu 24 lata. Do grona narratorów zaliczają się więc czynni pracownicy (39) i emerytowani (63), w miarę możliwości reprezentujący wszelkie szczeble kopalnianej hierarchii, różnorodne funkcje i specjalności. Wśród rozmówców są pracownicy fizyczni (58) oraz umysłowi, zaliczający się do dozoru i innych specjalizacji (na przykład pracownicy oddziałów: elektrycznego, łączności, przewozowego, mechanicznego, szybowego, mierniczo-geologicznego), w tym ratownicy górniczy (19). O pracy i życiu opowiadali nam zarówno ci, którzy urodzili się i mieszkają w Zabrzu od pokoleń, albo do Zabrza, do pracy w kopalni, przyjechali z różnych stron Polski. Spośród 72 górników urodzonych przed 1970 rokiem nie-Ślązaków jest 36. Z kolei dla grupy najmłodszych pracowników pochodzenie regionalne nie ma dużego znaczenia, gdyż w przeważającej większości od urodzenia mieszkają na Śląsku. Poprzez tak szeroki wybór Narracje górnicze… starają się odzwierciedlić cały „przekrój kopalni”, jej świat podziemny i na powierzchni, gdyż obydwie przestrzenie są ściśle zależne od siebie i przynależne sobie. Właśnie dlatego, aby w lustrze narracji znaleźć odbicie całego organizmu kopalni.

Konstrukcja książki

Konstrukcja książki została oparta na wybranych fenomenach górniczej kultury, które tworzą kulturę symboliczną.

Publikacja została podzielona na trzy części, z których pierwsza omawia zagadnienie tożsamości górników budowanej w oparciu o miejsce, w którym pracują i żyją. Analizie poddano problem interakcji między kopalnią a pracującymi w niej ludźmi, by zbadać, na ile miejsce wykonywania codziennych obowiązków jest w stanie ukształtować grupę i wpłynąć na relację między pracownikami, a także na nich samych. Zanalizowano także zagadnienie tożsamości tych górników Zabrza, którzy zmienili miejsce zamieszkania, wyjechali ze Śląska do Niemiec. Badano, czy ich tożsamość ukształtowała kopalnia czy stary lub nowy heimat. Zanotowane górnicze opowieści wskazują, że znaczącym elementem górniczej tożsamości jest socjolekt, który powstał w kopalni, a zaznajomienie się z nim było i jest warunkiem koniecznym dla funkcjonowania członków grupy w warunkach zawodowych i jednym z podstawowych determinantów przynależności do grupy.

            Druga część książki opisuje ich funkcjonowanie w życiu zawodowym pracowników kopalń: przebieg drogi zawodowej (wiążącej się z wyborem zawodu lub przymusem zatrudnienia), funkcjonowanie w ramach hierarchii górniczej, wartości etyczne towarzyszące pracy, emocje wiążące się z wykonywanymi obowiązkami są elementem górniczego kodu kulturowego, którego ponowne odczytanie okazało się konieczne ze względu na zachodzące zmiany. Z kolei wartość symboliczna i społeczna pozdrowień górniczych, munduru, zwyczajów pobożnościowych i świątecznych, wierzeń demonologicznych czy górniczych przywilejów determinuje „język” górniczej kultury korporacyjnej.

            W trzeciej części omówiono z kolei te wartości, symbole i tradycje, na których opiera się życie prywatne (rodzinne) pracujących w kopalniach: sytuację mieszkaniową, relacje rodzinne i pozycję żony w rodzinie górników Zabrza, dzieciństwo (jako własne opowiadających oraz ich dzieci), obyczaje kulinarne oraz spędzanie wolnego czasu i funkcjonowanie tradycji ogródków. Całość powinna się stać przyczynkiem do poznania górników żyjących tu i teraz w Zabrzu jako grupy cechującej się swoją własną tożsamością konstruowaną w oparciu o różnorodne komponenty korporacyjnego pejzażu kulturowego.

            Teksty publikacji składają się z czterech elementów[1]. Pierwszym z nich jest kilkuzdaniowy wstęp, który powinien ułatwić czytelnikom zaznajomienie się z zagadnieniem poruszanym w tekście. Kolejną częścią jest historyczny obraz zjawiska. Próba wskazania prawie 200-letniej perspektywy opiera się zarówno na materiałach źródłowych przywołanych przez piszących (dokumentach archiwalnych, czasopismach, innych tekstach źródłowych), jak i na opracowaniach naukowych dotyczących tematu. Następnie przedstawione są efekty badań, choć nie w formie raportu, a raczej krótkiego omówienia zanalizowanych wątków z wykorzystaniem fragmentów wypowiedzi górników. Ostatnią częścią każdego tekstu jest syntetyczne ustosunkowanie się badacza zebranego materiału w kontekście informacji historycznej. Teksty zaopatrzone są w przypisy, w których autorzy przedstawili swoje źródła informacji.

            Powiązanie tematyki narracji z życiem zawodowym i codziennym, szczególnie z tymi ich aspektami, które zdaniem narratorów okazały się drażliwe (związki zawodowe, sprawy rodzinne) spowodowało, że niektórzy z nich zastrzegali sobie anonimowość. Prosili o utajnienie imion i nazwisk (lub tylko nazwisk), nazwy kopalni, nie podawali prawdziwych danych lub prosili o cytowanie wypowiedzi w taki sposób, aby nie mogły zostać one w jakikolwiek sposób z nimi powiązane. Lista pracowników kopalń biorących udział w badaniach jest częścią publikacji i obejmuje (o ile wyrażono zgodę) imię i nazwisko, rok urodzenia, miejscowość zamieszkania, nazwę kopalni.

            Ponadto publikacja zaopatrzona została w bibliografię (wspólną dla wszystkich autorów) oraz konkordancję kopalń znajdujących się na terenie Zabrza. Uwzględniono przy tym zmieniające się nazewnictwo, co może ułatwić czytelnikom rozeznanie zarówno w informacjach historycznych, jak i relacjach górników. Publikacja zawiera fotografie ze zbiorów prywatnych rozmówców oraz MGW. Liczy 504 strony.

[1] Z rytmu tego zostały wyłączone teksty dotykające zagadnienia tożsamości oraz emocji, gdyż w obu przypadkach historyczny materiał źródłowy jest wyjątkowo skąpy i nie pozwala na rzetelne nakreślenie obrazu przeszłości.

Opinie o produkcie (0)

do góry
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl