Publikacje

Nienormalne Miasto, przywołuje dekadę lat 80., kiedy Gliwice za sprawą klubu Gwarek i wyrosłej wokół niego sceny muzycznej było bardzo znaczącym punktem na mapie polskiej alternatywy. Jak mówi Krzysztof Kornak, menadżer i promotor koncertów, „wszystkie ważne zespoły ze Śląska pochodziły wtedy z Gliwic”. Śmierć Kliniczna, R.A.P., Processs, Brzytwa Ojca – to nazwy znane każdemu miłośnikowi muzycznego undergroundu w Polsce – i nie tylko w Polsce.

Książka opisuje ten niezwykły kulturowy ferment słowami jego kreatorów i uczestników – większą jej część zajmują opowieści osób zaangażowanych w Gliwicką Alternatywną Scenę, z odautorskim komentarzem ograniczonym do minimum. Działalność GAS wspominają nie tylko najbardziej znani twórcy, których nazwiska są zazwyczaj przywoływane w kontekście gliwickiej alternatywy, tacy jak Dariusz Dusza czy Jerzy Mercik, ale też cała rzesza muzyków, menadżerów i uczestników tamtych wydarzeń. Pojawiają się także zespoły i nazwiska nieznane szerzej poza Gliwicami, a istotne dla kompletnego obrazu tego, czym była i jaki wpływ na kulturę miała Gliwicka Alternatywna Scena.

Publikacja przedstawia tytułowe zagadnienie z dwóch perspektyw: działań niemieckiego świata polityki na rzecz pozostania regionu w Niemczech oraz reakcji społeczeństwa niemieckiego na zagrożenie zmiany państwowości. W pierwszym aspekcie czyni to z kilku poziomów politycznych, a w drugim koncentruje się na niemieckiej debacie o stopniu samodzielności Górnego Śląska i metodach służących do przekonania polskojęzycznej ludności regionu do głosowania za Niemcami.

SPIS TREŚCI

CZĘŚĆ I: W DRODZE DO WERSALU

CZĘŚĆ II: WOKÓŁ PLEBISCYTU

CZĘŚĆ III: PODZIAŁ

Pierwszy numer kwartalnika literacko-krytyczno-popkulturowego "Nasza Fantastyka".

Format B5, 304 strony, papier creme 2.0 70 g, okładka kartonowa, półmat.

Trzeci numer kwartalnika "Nasza Fantastyka".

330 stron opowiadań, publicystyki i grafiki oraz dział komiksowy. Format B5. Okładka kartonowa, półmat; papier creme 2.0 (70g)

W NUMERZE:

Literackie miStyFikacje (opowiadania, nowele, miniatury)

SFERA: Szkice • Felietony • Eseje • Refleksje • Analizy

TranSFormacje

Drugi numer kwartalnika "Nasza Fantastyka".

310 stron opowiadań, publicystyki i grafiki oraz dział komiksowy. Format B5. Okładka kartonowa, półmat; papier creme 2.0 (70g)

Nr 2 (2) / 2025 W NUMERZE:

Literackie miStyFikacje (opowiadania, nowele, miniatury):

• Marta Harat-Tórz – Mokra robota 9

• Stanisław Karolewski – Błękit oceanu jak błękit nieba 17

• Dorota Reszke – Bezdno 30

• Jacek Inglot – Planeta Syren 48

• Oksana Usenko – Zwierciadło 54

• Karina Łagowska – Pisanie nie jest trudne – wywiad z Oksaną Usenko 62

• Dariusz Jacek Bednarczyk – Halsem w stronę cieśnin duńskich 66

• Igor Myszkiewicz – Fale pod stopami 70

• Rafał A. Ziemkiewicz – Koszt uzyskania 79

• Rafał Szyma – Bojka ô płaczkach ôd utopca 112

(reszta na stronie produktu)

Prezentowana publikacja opisuje mało znany okres funkcjonowania zespołu poligonowego w Łambinowicach (Lamsdorf) w okresie zmagań o Górny Śląsk po zakończeniu I wojny światowej. Obszar ten, pierwotnie przeznaczony na bazę treningową śląskich pułków armii pruskiej, a potem cesarskiej, stał się także dogodnym miejscem do przetrzymywania jeńców wojennych z wojen XIX i XX wieku. W opisywanym okresie także pełnił taką rolę – bazy wojskowej i obozu jenieckiego, a także miejsca, gdzie tymczasowo przebywali cywile, którzy po podziale Górnego Śląska musieli zdecydować, po której stronie nowej granicy chcą mieszkać.

Publikację uzupełniają ilustracje, obfita bibliografia, a także indeks nazwisk.

Publikacja została wydana przez Centralne Muzeum Jeńców Wojennych z siedzibą w Opolu/Łambinowicach przy współpracy z Instytutem Śląskim.

"Na skróty bez Nojland. Zarys monograficzny Bojszów Nowych i ich jednostki OSP" przygotowana przez Przemysława Żołneczko.

Czy 150 lat to dużo, jeśli chodzi o istnienie miejscowości? Jedni powiedzą tak, inni, że nie, natomiast wody w Wiśle upłynęło wystarczająco dużo, by pochylić się nad historią pewnej górnośląskiej wioski, która właśnie w tym roku obchodzi ten okrągły jubileusz.

W dziejach niewielkich Bojszów Nowych, bo o tej miejscowości mowa, jak w zwierciadle odbijają się losy wielu wiosek we wschodniej części Górnego Śląska. Nie ominęły tutejszej społeczności konflikty w czasach plebiscytu i powstań, gdzie przeważający liczebnie działacze propolscy zdominowali, często przy pomocy gróźb, mniejszość niemiecką. Nie ominęły wojenne straty, gdzie z początkiem wojny wywożono ludzi do obozów koncentracyjnych, a z końcem do niewolniczej pracy w kopalniach Donbasu. Nie brakowało również spięć pomiędzy zadziornymi mieszkańcami a nauczycielami. - Wystarczyło tylko pozostawić ucznia po lekcjach celem douczenia go, albo wydanie oceny niedostatecznej na okres, a już zaczynały się pogróżki i szykany - pisał kierownik szkoły w kronice w latach 60. XX wieku. Choć rzadko mówi się o tym publicznie, los nauczycieli w czasach wczesnego PRL-u był nie do pozazdroszczenia.

Główną część monografii stanowi przygotowane przez Ninę Nowarę-Matusik tłumaczenie opowiadania Unter Tage (Na dole, 1937) autorstwa bytomsko-opolskiego pisarza Josefa Wiessalli (1898-1945), którego twórczość do tej pory była znana jedynie wąskiemu gronu germanistów i regionalistów.
Opowiadanie przedstawia wstrząsający obraz katastrofy górniczej, jaka miała miejsce w styczniu 1932 roku w najstarszej, obecnie już nieczynnej bytomskiej kopalni "Karsten-Zentrum". Partie dialogowe przetłumaczono na język śląski. Tekst przekładu został poprzedzony obszernym rozdziałem poświęconym sylwetce pisarza i jego twórczości, a także szczegółowym komentarzem do tłumaczenia. Dodatkowo w monografii pomieszczono słowniczek trudniejszych (regionalnych) terminów górniczych, bibliografię oraz materiał ilustracyjny.

Jakie tajemnice skrywa mrok Hannowaldu? W lesie w pobliżu Tarnowskich Gór znalezione zostają zwłoki niemieckiego prawnika, który niedawno przybył do miasta i zamieszkał w eleganckim pałacyku w Rybnej. Miejscowi policjanci nie łączą jednak jego śmierci z miejscem, w którym się zatrzymał. Na trop związku przybysza z Niemiec z zagadkowymi losami rodu von Koschutzkich - byłych właścicieli podtarnogórskiego majątku - wpada dziennikarka lokalnej gazety, pisząca serię artykułów o okolicznych zabytkach. Okazuje się, że wśród starszych mieszkańców zachowała się nie tylko pamięć o miejscu pochówku przedstawicieli hrabiowskiego rodu Mrok Hannowaldu to powieść łącząca wątek kryminalny i historię miejsca, które jak w soczewce skupia skomplikowane losy Górnego Śląska. Poszukiwania mordercy i towarzyszące im zaskakujące wydarzenia stają się pretekstem do opowiedzenia fascynujących losów miasta oraz regionu, a także pokazania jego tradycji i gwary.

Kamil Łysik - Górnoślązak od sześciu (co najmniej, do tylu zdołał sięgnąć) pokoleń; gdyby historia potoczyła się inaczej, zwałby się Lyschik, jak jego pradziadek, dziadek, a nawet jeszcze krótko ojciec. Jako historyk wie jednak, że gdybanie o dziejach nie kończy się dobrze. Poza tym miłośnik bezdroży, lokalności, starej muzyki, cegły klinkierowej. Za młodu publikował gdzie popadnie, potem dojrzał. Autor monografii poświęconej pałacowi w Rybnej. Mieszka nieopodal Hannowaldu, w Tarnowskich Górach Rybnej.

"MOTYL I CEMENT. Artystyczne niespodzianki opolskich ulic" autorstwa Agnieszki Kani.

To wyjątkowa podróż po Opolu, pełna artystycznych niespodzianek i nieoczywistych perspektyw. Książka odkrywa przed czytelnikami tajemnice miasta i pozwala spojrzeć na znane miejsca – jak Plac Teatralny czy Teatr im. Jana Kochanowskiego – w zupełnie nowy sposób.

Fragment wstępu:

„Moja przechadzka po Opolu i okolicy mimowolnie stała się opowieścią o utracie i oswajaniu. Gdzie nie zajrzałam, czego nie dotknęłam, tam trafiałam na nieobecność, wymazanie lub zastępstwo. Może ciągnie mnie w takie rejony? Może ktoś, kto się urodził w Cieplicach Śląskich Zdroju, dawnym Warmbrunn, musi szukać porzuconego i podmienionego? Jako dziecko karmiłam się opowieściami o Marysieńce Sobieskiej, która zażywała kąpieli w ciepłych źródłach, słuchałam legend o piastowskim Zamku Chojnastym i dumnym Bolkowie. O poniemieckim w Cieplicach się nie mówiło. Poniemieckiemu przeszczepiało się polskie serce, zanim jeszcze transplantacją zajął się profesor Religa. Tylko tak można się było ukorzenić. A zakorzenienie jest - według Simone Weil - być może największą potrzebą duszy ludzkiej. [...] Jestem dłużniczką mojego „miejsca postoju” - jak je nazywa Tomasz Różycki. Dłużniczką miejsc i ludzi, którzy tu żyją, mieszkali tu wczoraj i przedwczoraj. Dlatego próbuję odczytać regionalne krajobrazy, zrozumieć lokalne przestrzenie, poszarpane szczątki poskładać w całość. Dostrzec to, co prawdziwe i przywrócone, równie prawdziwe: przesiąknięte minioną, niekiedy utraconą rzeczywistością i naszym światem. Żadna ze mnie historyczka sztuki. Umiem jedynie spacerować, przystawać i patrzeć".

Książka Mosty kolejowe na Śląsku do 1945 roku umożliwia poznanie bogatych dziejów najważniejszych obiektów mostowych oraz prześledzenie rozwoju mostowej myśli inżynieryjnej stosowanej na Śląsku Pruskim przez ponad 100 lat funkcjonowania kolei. Od epoki wielkich kamiennych mostów sklepionych przez okres dominacji konstrukcji stalowych po stosowanie technologii żelbetowej
O wyjątkowości śląskich obiektów mostowych przesądza nie tylko użycie zaawansowanych w ówczesnej Europie technologii. Zachowane na tym terenie rzadkie zabytkowe egzemplarze nie istnieją już dzisiaj w innych częściach kontynentu. Wystarczy wymienić konstrukcje wspornikowe Gerbera w mostach nad Osobłogą w Racławicach Śląskich oraz nad zaporą wodną w Pilchowicach, gdzie zastosowano szczególnie długie dźwigary kratownicowe osiągające 119 m.
Oprócz dziejów i parametrów mostów i wiaduktów w książce uwzględniono także krótkie życiorysy najważniejszych budowniczych oraz wskazano główne przedsiębiorstwa budowlane uczestniczące w ich powstawaniu. Bogatą ikonografię przedwojenną i współczesną uzupełniają liczne plany sytuacyjne ukazujące parametry obiektów.

Z familoka na deski teatru Grażyna Bułka w szczerym wywiadzie o swoim życiu, aktorstwie i Śląsku.

Świętkowa w Cholonku, tytułowa Hanka w monodramie Mianujom mie Hanka, aktorka znana z licznych spektakli w Teatrze Śląskim, Teatrze Korez i Teatrze Polskim w Bielsku-Białej oraz wielu charakterystycznych ról na wielkim i małym ekranie Grażyny Bułki nie trzeba przedstawiać miłośnikom teatru i filmu. W poruszającym, szczerym wywiadzie rozmawia z Tomaszem Kowalskim nie tylko o swoich najsłynniejszych rolach i przełomowych momentach w karierze, ale też o dawnym i nowym Śląsku, o języku, poezji, tożsamości i macierzyństwie. O wyzwaniach na scenie i poza nią, a także o tym, co najbardziej intymne i osobiste. O drodze, jaką trzeba pokonać z Lipin w Świętochłowicach na deski teatru i przed kamerę o blaskach i cieniach bycia stąd.

Dwujynzycznŏ ksiōnżka od Petra Bienia "Mōj gōrnoślōnski ôbrŏzek z rōmkōm ale niyôszklōny - Mein oberschlesisches Bild mit Rahmen aber nicht verglast".

Kŏżdy z nŏs se kajś urodziōł i mo swoja hajmat. Jo se urodziōł i wychowoł na Gōrnym Ślōnsku, skōnd cołkŏ moja familijŏ sie wywodzi. Historyjŏ tego rejōnu je moc skōmplikowanŏ i dynamicznŏ. Moc ludzi, kery se stōnd wywodzōm, tak na prŏwda majōm problymy pedzieć kim sōm i za kogo sie miyniōm. Kożdy sam musi szukać swojij idyntyfikacyje. Jo tyn proces szukaniŏ mojij idyntyfikacyje - w tym colućkim miszōngu roztōmajtych kultur, gŏdek i historyjōw - sōm zych doświadczōł.

- ze wstympu