Nowości

Z familoka na deski teatru Grażyna Bułka w szczerym wywiadzie o swoim życiu, aktorstwie i Śląsku.

Świętkowa w Cholonku, tytułowa Hanka w monodramie Mianujom mie Hanka, aktorka znana z licznych spektakli w Teatrze Śląskim, Teatrze Korez i Teatrze Polskim w Bielsku-Białej oraz wielu charakterystycznych ról na wielkim i małym ekranie Grażyny Bułki nie trzeba przedstawiać miłośnikom teatru i filmu. W poruszającym, szczerym wywiadzie rozmawia z Tomaszem Kowalskim nie tylko o swoich najsłynniejszych rolach i przełomowych momentach w karierze, ale też o dawnym i nowym Śląsku, o języku, poezji, tożsamości i macierzyństwie. O wyzwaniach na scenie i poza nią, a także o tym, co najbardziej intymne i osobiste. O drodze, jaką trzeba pokonać z Lipin w Świętochłowicach na deski teatru i przed kamerę o blaskach i cieniach bycia stąd.

„Jak zych Pōnbōczka kole Mount Everestu trefiōł“  + "Wie ich Gott am Mount Everest getroffen habe“

Wstymp
Gōrny Ślōnsk, kaj żych sie urodziōł i wychowoł, je mojim małym hajmatym. Sam sōm mojy korczŏki, mōj mikrokosmos. Stōnd wywodzi sie cołkŏ moja familijŏ. Ôszkryfloł’ech to we dwōch piyrwyjszych ksiōnżkach «Mōj gōrnoślōnski ôbrŏzek z rōmkōm, ale niyôszklōny» i «Ślōnsky puzzle – mojy gōrnoślōnsky spōmniynia i rozwŏżania»
Cołki świat ze swojimi gōrōma je mojim «wielgim» hajmatym. Mioł żych to szczyńście i możebność prawie cołki świat ôbŏczyć i zwiedzić. Wlazowoł żych na srogy gōry we roztōmajtych jego czyńściach. Wszyńdzie, kaj’ch bōł, miyło mie witali, gościyli i czuł żych sie jak w dōma. Ze przeżytyj perspektywy mogã dzisiej padać, iże nikaj na świecie niy czuł żych sie cudzo. Ludzie wszyńdzie sōm jednake. Trefujesz jich ze reszpektym i zŏcōm, to tak tyż ôstaniesz ôd nich przijynty. Przi tych rajzach i wandrowaniu trefiōł żych moc ciekawych ludzi i przeżōł roztōmajty sytuacyje. Naspŏrzōło to mojã ôsobowość, rozszyrzōło mojy horyzōnty i pozwolōło mie sie duchowo rozwinōńć. Swojimi przeżyciōma i doświadczyniōma chcã sie ze czytŏczōma podzielić i jednocześnie pokŏzać, iże wszyńdzie na świecie ludzie majōm ty samy pragniynia, ôdczucia i problymy. Werci sie szukać takich placōw, kaj czowiek poradzi do pierwotnego stanu wrōcić, kaj znŏjdzie wyciszynie we medytacyji i trefi sie sōm ze sobōm abo Pōnbōczkym. We rajzach znŏd żych
ôdpowiydź na pytania ô syns życiŏ, ô naszõ ludzkõ nŏturã, ô potrzeby, jaky mōmy, i ô szczyńście, kerego szukōmy. To żych ôszkryflowoł we trzecij ksiōnżce.
Piszã jōm tyż po ślōnsku, bo je to gŏdka mojich ôjcōw, kerōm cołky życie gŏdōm, ale richtig pisać niōm sie dopiyro uczã. Chcã sie prziczynić do tego, coby ta gŏdka, kerŏ je tak blisko mojimu sercu i je bogajstwym naszyj kultury, miała perspektywã przetrwaniŏ.
Ślōnski tekst przełożōł żych na niymiecki. Moc Ślōnzŏkōw, kery ze Ślōnska wyjechali i niy mieli możebności po ślōnsku sie nauczyć abo już po ślōnsku niy poradzōm, majōm tã możebność tyn tekst po niymiecku przeczytać. Wstymp je przełożōny tyż na czeski i polski.

Publikacja Opolska bezpieka 1945-1956. Struktury - kadry i obsada stanowisk kierowniczych cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim. Informator personalny przedstawia stan wiedzy na temat historii cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim w latach 1945-1956.

Część pierwsza dotyczy okresu od 1945 do 1950 r. i porusza m.in. takie zagadnienia jak zdobycie regionu przez Armię Czerwoną po klęsce III Rzeszy, sytuacja społeczno-polityczna na Śląsku Opolskim po 1945 r., utworzenie administracji polskiej na tzw. Ziemiach Odzyskanych.

W części drugiej, obejmującej lata 1950-1956, tj. okres powstania woj. opolskiego, przedstawiono zarys historii Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Opolu, jego strukturę i obsadę personalną poszczególnych wydziałów. Opisano też zakres działania organów BP, najważniejsze sprawy operacyjno-śledcze prowadzone przez poszczególne piony operacyjne i funkcjonariuszy BP. Ponadto przedstawiono obsadę personalną stanowisk kierowniczych WUBP/WUdsBP w Opolu w latach 1950-1956 (dane osobowe, stopnie wojskowe, stanowiska służbowe, czas pełnienia służby).

W ostatnim rozdziale zamieszczono 212 biogramów osób należących do kadry kierowniczej organów bezpieczeństwa na Opolszczyźnie w latach 1945-1956 oraz przedstawiono portret zbiorowy kadry kierowniczej opolskiej bezpieki. W informatorze personalnym znajdują się szczegółowe dane na temat losów poszczególnych funkcjonariuszy UB. Publikując dane osobowe i zdjęcia przedstawiające ich wizerunek, zdjęto zasłonę długoletniej anonimowości przedstawicieli władzy totalitarnej, która chciała zdławić podstawowe prawa człowieka do wolności i prawdy. Opracowanie poszczególnych biogramów uzupełnia w polskiej historiografii wiedzę o ludziach kierujących opolską bezpieką w latach 1945-1956.

Trzecia z serii książek Aleksandra Lubiny, w których dyskutuje z AI o Śląsku.

Strony: 100

Oprawa: miękka

Wydawnictwo Silesia przy Fundacji Nauki i Kultury na Śląsku.

Druga z serii książek Aleksandra Lubiny, w których dyskutuje z AI o Śląsku.

Zapraszamy na spacer po Katowicach mieście, które od północy po południe zaskakuje kontrastami. To wędrówka przez miejsca o zupełnie różnych duszach. 

Zaczynamy od Dębu, najstarszej dzielnicy pamiętającej XIII wiek. Tuż obok leży Osiedle Tysiąclecia kultowy Tauzen, czyli wizjonerski park z widokiem na bloki.

Dalej odwiedzimy Wełnowiec i Józefowiec. Dawne królestwo przemysłu Hohenlohego dziś zmienia się w nowoczesne centrum biznesowe, choć duch historii wciąż jest tu wyczuwalny.

W drugiej części uciekniemy na zielone południe do Ligoty i Panewnik. Te dawne niedoszłe uzdrowiska przyciągają monumentalną bazyliką i akademickim luzem.

Spacer domkniemy w Piotrowicach, Ochojcu i Kostuchnie. To ważne punkty medyczne i edukacyjne, gdzie nowoczesność sąsiaduje z pamiątkami przeszłości, jak unikalna kolonia Boże Dary.

Katowice to fascynująca mozaika u progu 2026 roku. Odkryj z nami piękno naszych dzielnic!

Audiobook czytany przez Grzegorza Buchalika. Wersja do pobrania na komputer/smartfon. Wybierz "odbiór osobisty", aby nie płacić za wysyłkę.

Francusko klasyka dlo bajtli "Le Petit Nicolas" ôd Rene Goscinnego do posuchaniŏ.

Fragmynt: 

Rufin gōniōł Alfrida, kery ryczoł: "Mōm brele! Mōm brele!". Achim niy przejmowoł sie inkszymi, szukoł mōnety, ale durch jōm niy umioł znojś. Gyniek, kery zostoł spokojnie we swojij bramie, mioł już tego doś i zaczōn rozdować szlagi piynściōm w nosy tych, kerzi stoli nojbliżyj niego, to znaczy tych z jego drużyny. Wszyjscy wrzeszczeli, lotali, było superowo!

- Skōńczcie synki - wrzasknōł zaś Alcest.

Tōż Gyniek sie pogorszōł.

- Pilniyło ci sie grać - padoł Alcestowi - nō, tōż grōmy. Jak chcesz coś pedzieć, to doczkej do kōńca piyrszej połowy!

- Piyrszej połowy czego? - spytoł Alcest.

Praje dołech pozōr, że ni mieli my bala. Zapōmniołech go w dōma!

„Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” – wielki dramat Williama Shakespeare’a w piyrszym literackim tumaczyniu na ślōnsko godka ôd Mirosława Syniawy.

Losy duńskiego księcia niezmiennie poruszają i niepokoją. Hamlet staje przed dramatycznym wyborem – czy pomścić zbrodnię, czy poddać się wątpliwościom, które rozdzierają jego umysł. Utwór otwiera przestrzeń, w której wielka historia styka się z doświadczeniem jednostki. Zbrodnia Klaudiusza, ujawniona przez ducha, uruchamia mechanizm zemsty. Hamlet podejmuje grę z rzeczywistością, która chce go podporządkować. Udawany obłęd, śmierć Poloniusza, rozpacz Ofelii i finałowa katastrofa nie są tu jedynie ciągiem zdarzeń, lecz konsekwencją świata, w którym język został zawłaszczony przez władzę.

Przekład Mirosława Syniawy przywraca tej tragedii wymiar radykalnie współczesny, nie przez aktualizację realiów, lecz właśnie przez język. Śląszczyzna nie jest tu stylizacją ani ornamentem, lecz narzędziem poznania – sposobem, by „opowiedzieć rzeczywistość inaczej”. Dzięki temu Hamlet staje się figurą mówiącego w imieniu tego, co kruche i marginalizowane, a jego monologi, w tym „Być abo niy być – to ci je pytanie”, odzyskują ciężar egzystencjalnego doświadczenia. Dania przestaje być odległą krainą, a staje się centrum wszechświata położoną między hałdą a szybem górniczym. Syniawa zachowuje strukturę i dramaturgię Shakespeare’a, a jednocześnie odsłania ten potencjał w nowym rejestrze brzmienia. To surowa i precyzyjna konstrukcja artystyczna, przypominająca wielkie węglowe serce, która udowadnia, że reszta wcale nie musi być milczeniem, lecz może stać się „głębokim, gardłowym pomrukiem ziemi”, z której wyrastają nasze najintymniejsze lęki i nadzieje. W tym ujęciu klasyka zostaje przetłumaczona na inne słyszenie świata: takie, które pozwala wychwycić, że konflikt między jednostką a „Machiną Historii” wciąż się rozgrywa, tylko zmieniają się jego dialekty. Słowa brzmią inaczej. Na swój sposób.

Aby trafić na ławę oskarżonych i usłyszeć najcięższe zarzuty, wystarczy plotka lub zeznania wymuszone strachem. Aby wskazać winnego - presja, pośpiech i niekompetencja śledczych. Bo w procesach sądowych, wbrew powszechnym przekonaniom, nie trzeba żadnych dowodów. Gdy są, można je ukrywać, gdy nie ma - zastąpić choćby wizją jasnowidza. Przypomina to karykaturalny sądowy danse macabre z ludźmi, którzy wpadają w tryby bezdusznego systemu i otrzymują miano "diabłów".

Seryjni zabójcy, mordercy na zlecenie, gwałciciele, a nawet kanibale. To właśnie ich broni adwokat Paweł Matyja. Był pełnomocnikiem Tomasza Komendy, dziś reprezentuje m.in. Ryszarda Boguckiego, skazanego za zabójstwo Pershinga, Leszka Pękalskiego okrzykniętego Wampirem z Bytowa czy Roberta Majchera - polskiego Hannibala Lectera.

W książce pokazuje, jak rodzą się sądowe patologie, jak działają mechanizmy śledztw, jak łatwo uruchamia się spirala oskarżeń i jak trudno ją później zatrzymać. Przekonuje, że w największych sprawach kryminalnych w Polsce skazano niewinnych.

To opowieści z samego dna sądowego piekła, boleśnie obnażające to, jak działa polski wymiar (nie)sprawiedliwości.

Czy nie są zbyt przerażające, by w nie uwierzyć?

III wydanie - pierwszy raz przepisane do zapisu ślabikŏrzowego! Transkrypcji dokonała prof. Jolanta Tambor.

Wydanie wzbogacone kolorowymi zdjęciami z Rzymu autorstwa Marka Francika.

Książka otwierająca serię CANON SILESIAE - Ślōnskŏ Bibliŏtyka.

Czy po Śląsku można pisać o sprawach wzniosłych: religii, filozofii, miłości?

Zbigniew Kadłubek udowadnia, że tak. W swoich listach-esejacch kreśli drogę przez miejsca, uczucia i zdarzenia; choć tak odległy od śląskiej Ojczyzny, stale hołubiąc brzmienie jej mowy.

Zadania zredagowania Dziejów Raciborza i jego dzielnic podjął się Pan Paweł Newerla, wielce zasłużony jurysta i historyk, autor szeregu cennych publikacji. Bogaty warsztat autora jest efektem wieloletnich studiów nad archiwaliami i opracowaniami. Daje bez wątpienia gwarancję rzetelności podanych informacji. Trzymasz zatem w ręku, Drogi Czytelniku, dzieło o wyjątkowym charakterze pierwsze, które ujmuje dzieje miasta w jego obecnych granicach, opisuje je na wielu płaszczyznach działalności człowieka, a nade wszystko dostarcza wiedzy, która posłuży nie tylko dzieciom i młodzieży, ale i ogromnej rzeszy raciborzan oraz sympatyków naszego miasta, zafascynowanych jego dziedzictwem.

Książka Ostatnie strzały na Śląsku. Operacja praska. Działania 31 i 52 Armii w Sudetach Zachodnich to zapis wydarzeń ostatnich dni II wojny światowej na Pogórzu i w Górach Izerskich, na Pogórzu i w Górach Kaczawskich oraz rejonie Jeleniej Góry. Autor, korzystając z dostępnych źródeł i materiałów, szczegółowo przedstawił działania jednostek, sowieckiej 52 i 31 Armii, które w ramach operacji praskiej w maju 1945 roku prowadziły działania ofensywne na tym obszarze. W książce ukazano okoliczności zajęcia przez Armię Czerwoną, między innymi, takich miejscowości jak: Zgorzelec, Bogatynia, Lubań, Zawidów, Leśna, Gryfów Śląski, Mirsk, Lubomierz, Świeradów-Zdrój, Wleń, Świerzawa, Jelenia Góra, Szklarska Poręba. Pozycja, która ukazała się w ramach serii "Śląsko-łużyckie bitwy i kampanie", adresowana jest do miłośników historii oraz eksploratorów poszukujących śladów ostatniej wojny w terenie.

W oddawanej w ręce czytelnika pracy zostały opisane zmagania radzieckiej 38 Armii i 1 Gwardyjskiej Armii z częścią sił 1 Armii Pancernej Wehrmachtu na południowym Śląsku i północnych Morawach w ostatnich dniach marca i kwietniu 1945 roku w ramach ofensywy zwanej Operacją Ostrawsko-Morawską. Powodzenie operacji dawało Naczelnemu Dowództwu Armii Czerwonej poza opanowaniem najbardziej uprzemysłowionego regionu Czechosłowacji także szanse na odcięcie wojsk III Rzeszy w Beskidach oraz na Słowacji. Gdy w międzyczasie w najlepsze trwał militarny wyścig do stolicy III Rzeszy, Hitler posyłał swoje wojska setki kilometrów na wschód od Berlina na odcinek frontu między Raciborzem, Opawą a Ostrawą a w opinii wielu historyków działania wojenne na pograniczu Śląska i Moraw były jednymi z najbardziej zaciętych i krwawych podczas II wojny światowej. W niemieckiej Kwaterze Głównej wiedziano bowiem doskonale, że dzięki utrzymaniu linii frontu na linii Sudetów i Beskidów w dalszym ciągu będzie możliwe okupowanie Czechosłowacji i Austrii. Wobec powyższego gra toczyła się o bardzo wysoką stawkę i obie strony zdawały sobie z tego sprawę. Aby tę rozgrywkę wygrać, należało mieć w swoich rękach Bramę Morawską.

Kompleksowe opracowanie rozwoju sieci parafialnej na terenie archidiakonatu opolskiego od powstania do początku XVI wieku, pierwotnie dysertacja doktorska obroniona na Uniwersytecie Śląskim, publikowana drukiem po uzupełnieniu z pełnym aparatem przypisów. Tematyka obejmuje następujące archiprezbiteraty: Cieszyn, Żory, Racibórz, Gliwice, Toszek, Ujazd, Strzelce, Koźle, Głogówek, Biała, Niemodlin i Olesno. Pozycja obowiązkowa dla badaczy dziejów Kościoła Katolickiego na Śląsku i w Polsce.

Publikacja jest pierwszą i jedyną biografią władcy raciborskiego Mieszka, niesłusznie nazywanego Plątonogim. Faktycznie książę nosił przydomek Laskonogi i przyszedł na świat około 1142 r. prawdopodobnie w Krakowie, jako drugi syn Władysława II Wygnańca. Oddany w młodości na naukę do benedyktyńskiej szkoły klasztornej w Michaelsbergu w Niemczech, nabył tam potrzebne wykształcenie, które pomogło mu po powrocie z wygnania do Polski w sprawnym rządzeniu księstwem raciborskim. Dzięki umiejętnej polityce systematycznie poszerzał swoje władztwo, które wyodrębniło się jako jednostka terytorialna, nosząca później miano Górny Śląsk. Talent i naturalne przymioty charakteru księcia - zdaniem współczesnego kronikarza - predestynowały go do ubiegania się o najbardziej prestiżową godność w kraju tron krakowski, czyli teoretycznie zwierzchnią władzę w rozbitej wówczas na dzielnice Polsce. Jako senior piastowskiej dynastii, Mieszko dopiął tego pod sam koniec swojego życia, uzyskawszy wcześniej poparcie Stolicy Apostolskiej. Zmarł 16 V 1211 r. w Krakowie i został pochowany w katedrze na Wawelu.

W tomie pierwszym publikacji O śląsku i nie tylko. Rozmowy z AI po raz kolejny Aleksander Lubina o tym, że:
– używanie nazwy Śląsk dla obszaru, który został przyłączony do Polski w roku 1922 jest nadużyciem. Unikając odpowiedzi AI zawężonych do obszaru przyłączonego do Polski po roku 1922, zadawałem AI pytania o Dolny i Górny Śląsk;
– mówienie o polskości jakichkolwiek ziem, przed ukształtowaniem się narodu polskiego nie jest naukowo uzasadnione,
– państwa dynastyczne nie były państwami narodowymi. Mówienie o polskości śląska od czasów piastowskich, jest kolejnym nadużyciem;
– o dialektach słowiańskich na historycznym i kulturalnym Śląsku, które nie były dialektami języka polskiego, co wynika z ich nazwy. Skodyfikowany język polski używany przez społeczeństwo polskojęzyczne to przełom
wieku XIX i XX.
Poddaję w wątpliwość stereotypy myślowe wyrosłe na gruncie polskiej polityki historycznej, nazywanej często polonizacją. (ze wstępu)

Rok 2014. Petr, ceniony dziennikarz śledczy, wraca do rodzinnej wsi w Górach Orlickich, by po rozwodzie zacząć nowe życie w odziedziczonym po matce domu. Trafia na starych znajomych, ale musi też zmierzyć się z dawną traumą. Tajemnica zaginięcia jego najlepszego przyjaciela z dzieciństwa domaga się wyjaśnienia. Wkrótce Petr odkrywa, że w okolicy zniknęło bez śladu na przestrzeni kilkudziesięciu lat podejrzanie dużo dzieci. Co z tym mają wspólnego przedwojenne bunkry wtopione w górski pejzaż oraz tradycja lepienia bałwana z pierwszego zimowego śniegu?

Czeski bestseller łączący elementy thrillera, horroru, fantasy i kryminału, porównywany do powieści Stephena Kinga. 

Tłumaczenie: Kamil Czaiński

Strony: 696