Nowości

Główną część monografii stanowi przygotowane przez Ninę Nowarę-Matusik tłumaczenie opowiadania Unter Tage (Na dole, 1937) autorstwa bytomsko-opolskiego pisarza Josefa Wiessalli (1898-1945), którego twórczość do tej pory była znana jedynie wąskiemu gronu germanistów i regionalistów.
Opowiadanie przedstawia wstrząsający obraz katastrofy górniczej, jaka miała miejsce w styczniu 1932 roku w najstarszej, obecnie już nieczynnej bytomskiej kopalni "Karsten-Zentrum". Partie dialogowe przetłumaczono na język śląski. Tekst przekładu został poprzedzony obszernym rozdziałem poświęconym sylwetce pisarza i jego twórczości, a także szczegółowym komentarzem do tłumaczenia. Dodatkowo w monografii pomieszczono słowniczek trudniejszych (regionalnych) terminów górniczych, bibliografię oraz materiał ilustracyjny.

Prowadzony w niniejszej publikacji tok rozważań geograficzno-historycznych uwypukla wpływ polityki gospodarczej, realizowanej od XVIII wieku po czasy współczesne, na kształtowanie się konurbacyjnych układów osadniczych, zarówno w zakresie powiązań/relacji przestrzenno-strukturalnych, jak i granic obszaru. Regionalna polityka gospodarcza w województwie śląskim miała i ma nadal w przeważającej mierze charakter centralistyczny, dopełniany tylko w pewnych okresach szerszym wymiarem prywatnej/indywidualnej polityki gospodarczej. Wynikało to ze strategicznego znaczenia zasobów surowcowych, geopolitycznego znaczenia danego terytorium, a w mniejszym zakresie - z działań prywatnych inwestorów reprezentujących różne kraje pochodzenia i różne grupy/warstwy społeczne. Niezależnie od historycznej zmienności geopolitycznej zasadnicze mechanizmy kreowania polityki gospodarczej generującej określone zmiany użytkowania przestrzeni były podobne w skali całych układów osadniczych. Różniły się natomiast natężeniem i okresowymi preferencjami w obrębie składowych przestrzeni miejskiej w skalach lokalnych. Ową zmienność uwarunkowań zewnętrznych/wewnętrznych, wpływu hierarchicznego układu różnego typu barier/ograniczeń i granic na obserwowane długookresowe przemiany społeczno-gospodarcze można rozważać w kategoriach mozaikowości.

Kolejna książka prof. Romualda M. Łuczyńskiego o dziejach uzdrowisk w Sudetach. Opisane są w niej uzdrowiska Sudetów Zachodnich w latach 1951-1966. Są to Świeradów-Zdrój z Czerniawą-Zdrój, Cieplice-Zdrój oraz nieistniejące: Bolków-Zdrój, Jerzmanice-Zdrój i Opolno-Zdrój. Tekst uzupełniony zdjęciami, grafikami oraz licznymi tabelami.

Książka opisuje bardzo szczegółowo mało znane dzieje uzdrowisk na terenie Sudetów i Przedgórza Sudeckiego (po polskiej stronie) w pierwszych latach po II wojnie światowej. Całość opracowania jest wzbogacona w archiwalne zdjęcia, pisma, reklamówki obiektów uzdrowiskowych jak i szczegółowe dane statystyczne.