Historia Śląska

Zadania zredagowania Dziejów Raciborza i jego dzielnic podjął się Pan Paweł Newerla, wielce zasłużony jurysta i historyk, autor szeregu cennych publikacji. Bogaty warsztat autora jest efektem wieloletnich studiów nad archiwaliami i opracowaniami. Daje bez wątpienia gwarancję rzetelności podanych informacji. Trzymasz zatem w ręku, Drogi Czytelniku, dzieło o wyjątkowym charakterze pierwsze, które ujmuje dzieje miasta w jego obecnych granicach, opisuje je na wielu płaszczyznach działalności człowieka, a nade wszystko dostarcza wiedzy, która posłuży nie tylko dzieciom i młodzieży, ale i ogromnej rzeszy raciborzan oraz sympatyków naszego miasta, zafascynowanych jego dziedzictwem.

Wystarczy gdzieś w Polsce wspomnieć o Górnym Śląsku, by przywołać posępne obrazy spowitych dymem kominów i wież wyciągowych. Moc tego wyobrażenia jest miażdżąca, a przecież to także kraina zamków, pałaców i dworów.

Na początku minionego wieku było ich co najmniej 1100. Jednak szokuje nie liczba tych budowli, lecz świadomość, że do dziś większość z nich zrównano z ziemią.

Przepadły nie tylko skromne siedziby szlacheckie - także wspaniałe, luksusowe rezydencje śląskich magnatów. Wszak przed stuleciem spośród dziesięciu najbogatszych ludzi w Niemczech sześciu mieszkało na Górnym Śląsku. Miejscowe grube ryby stać było na najlepsze europejskie wzory i wybitnych, modnych artystów. Jakże często zamiast tej unikatowej architektury znajdujemy dziś strzęp muru, rozwleczoną resztkę kamieni lub pustkowie, jakby w tym miejscu nigdy niczego nie było.

Książka Mosty kolejowe na Śląsku do 1945 roku umożliwia poznanie bogatych dziejów najważniejszych obiektów mostowych oraz prześledzenie rozwoju mostowej myśli inżynieryjnej stosowanej na Śląsku Pruskim przez ponad 100 lat funkcjonowania kolei. Od epoki wielkich kamiennych mostów sklepionych przez okres dominacji konstrukcji stalowych po stosowanie technologii żelbetowej
O wyjątkowości śląskich obiektów mostowych przesądza nie tylko użycie zaawansowanych w ówczesnej Europie technologii. Zachowane na tym terenie rzadkie zabytkowe egzemplarze nie istnieją już dzisiaj w innych częściach kontynentu. Wystarczy wymienić konstrukcje wspornikowe Gerbera w mostach nad Osobłogą w Racławicach Śląskich oraz nad zaporą wodną w Pilchowicach, gdzie zastosowano szczególnie długie dźwigary kratownicowe osiągające 119 m.
Oprócz dziejów i parametrów mostów i wiaduktów w książce uwzględniono także krótkie życiorysy najważniejszych budowniczych oraz wskazano główne przedsiębiorstwa budowlane uczestniczące w ich powstawaniu. Bogatą ikonografię przedwojenną i współczesną uzupełniają liczne plany sytuacyjne ukazujące parametry obiektów.

To wyjątkowa publikacja autorstwa Martyny Przywary i Reginy Kostrzewskiej, która w fascynujący sposób przedstawia ponad osiemset lat dziejów Polskiej Nowej Wsi - jednej z ciekawszych miejscowości na Śląsku. Autorka Martyna Przywara przez ponad dwie dekady zbierała archiwalne dokumenty i świadectwa, aby odtworzyć historię wsi, której dawna kronika - spisana na przełomie XVIII i XIX wieku - została zniszczona po 1945 roku. Martyna Przywara, słysząc od najmłodszych lat rodzinne opowieści o utraconych zapisach, podjęła wieloletnie poszukiwania materiałów, by przywrócić pamięć o dawnych dziejach miejscowości.
Rezultatem jest obszerne, bogato udokumentowane opracowanie, które ukazuje m.in. jak Polska Nowa Wieś aż siedem razy zmieniała swoją nazwę.

W książce znajdziesz:

• przejrzyste opisy kolejnych zmian nazwy i ich historycznych przyczyn,
  • rozbudowaną historię kościoła z 1666 roku, odkrytych kapsuł czasu oraz dzieje zaraz, które dotykały wieś, a także genezę powstania kaplicy św. Rocha,
  • opis rozwoju miejscowości na przestrzeni ośmiu wieków
  • bogaty zbiór lokalnych tradycji, zwyczajów oraz opowieści przekazywanych przez mieszkańców od pokoleń a także opisy obecnych pokoleniowych biznesów.
  • szczegółowe informacje o miejscowym lotnisku, jego budowie z którego 1 września 1939 roku wystartowały pierwsze samoloty bombardujące Wieluń,
  • obszerny materiał statystyczny uzupełniony unikatowymi fotografiami i ilustracjami.

…..oraz wiele innych cennych treści, których nie znajdziesz nigdzie indziej.

To doskonała publikacja dla pasjonatów historii regionalnej, miłośników Śląska oraz wszystkich, którzy chcą poznać prawdziwe oblicze Polskiej Nowej Wsi.

Wydanie książki:

• twarda, trwała i elegancka oprawa,
  • pełny kolor, wysokiej jakości druk,
  • format A4,
  • 364 strony,
  • w tym 25 stron słownika lokalnej odmiany śląskiego,
  • bogato ilustrowana, czytelny i estetyczny układ treści.

Słynny śląski familok - czym jest? Kto i dla kogo go zbudował? Kto w nim mieszka? Widok ceglanego domu wielorodzinnego to jedno z pierwszych skojarzeń, dotyczących przemysłowego Górnego Śląska. Ale czy na pewno słuszne? Poznajmy świat robotniczych osiedli budowanych w XIX i XX wieku - ich historię, wygląd, architekturę i mieszkańców. Oprócz typowego familoka i ceglanych kamienic, tworzących całe miejskie kwartały, dostrzeżemy także inne budynki - domy o śnieżnobiałych ścianach ulokowane w ogrodach - przywołujące krajobraz sielskiej wsi. Odkryjmy, czym jest "patronackie osiedle robotnicze", a także kim jest ów "patron", który dbał, by na terenie osiedla stworzyć mikroświat. W tej przestrzeni robotnik rodził się, uczył, pracował, spędzał niemal całe swoje życie, mając w pobliżu wszystko co potrzebne.

Publikacja „Tragedia Górnośląska. 1939–1945. Mapy, dane źródłowe, opracowanie” poświęcona jest wojennej historii ziem obecnego województwa śląskiego. Autorzy (Ryszard Kaczmarek, Mirosław Węcki, Janusz Mokrosz, Julia Rott-Urbańska) w poszczególnych rozdziałach analizują kontekst Tragedii Górnośląskiej, zastanawiając się, czy rok 1945 stanowił rzeczywiste zakończenie wojny, czy też był jedynie kontynuacją dramatycznych wydarzeń, które rozgrywały się na tych terenach w latach wcześniejszych. Z punktu widzenia mieszkańców regionu wkroczenie Armii Czerwonej nie oznaczało końca tragedii – terror, represje i deportacje przybrały tylko nową formę. Publikacja ukazuje Tragedię Górnośląską jako zjawisko o złożonych korzeniach: wynikające zarówno ze zbrodniczej polityki okupanta niemieckiego, jak i narzędzi władzy stosowanych przez sowiecki oraz komunistyczny aparat represji.

Teksty zostały wzbogacone relacjami świadków, które w sugestywny sposób oddają emocje i atmosferę tamtego czasu. Ważnym uzupełnieniem każdego rozdziału są mapy i diagramy (opracowanie: Michał Garbacz i Anna Kubica) oraz kalendarium, pozwalające czytelnikowi szczegółowo prześledzić lokalny przebieg wydarzeń dzień po dniu – od pierwszych dni wybuchu wojny, przez proces kształtowania się administracji okupacyjnej i tworzenia sieci gett oraz obozów, aż po ruchy wojsk w 1945 roku, zdobywanie kolejnych miast przez Armię Czerwoną i dramatyczne konsekwencje tych działań, określane mianem Tragedii Górnośląskiej.

Na publikację składa się zestaw: książka w twardej oprawie (352 strony) oraz teka zawierająca 21 kolorowych map.

Pięć niezwykłych kobiet i wspaniałe rezydencje, które dzięki nim powstały lub osiągnęły szczyt świetności. Przez trzy stulecia śląskie zamki i pałace były świadkami ich wzlotów i upadków, powiernikami najgłębszych sekretów, a w czasach dominacji mężczyzn niegasnącego pragnienia niezależności. Nawet jeśli miejsca pochówku przepadły, a wielkie mury runęły, przetrwała burzliwa historia i porywająca opowieść

Wiktor Szołtysek On Both Sides of the front - Journal of a Silesian Soldier 1943 - 1947

Written during World War II by Wiktor Szołtysek, a resident of Mikołów, Poland, this original diary presents the extraordinary journey of a soldier escaping the Wehrmacht and joining the Polish II Corps in Italy.  Edited by his son, Jan Szoltysek, the book includes a preface written by Professor Emeritus Alfred Sulik and an epilogue written by Henryk Szoltysek, PhD.  Over 400 pages long including 150 footnotes, 3 maps, added chapters providing historical context of the time, as well as 250 photographs - most of them taken by Wiktor during his wartime journey.

Wersja angielska książki "Po obu stronach frontu".

Francuska 12 to adres znany wszystkim katowiczanom. 11 listopada 1934 roku uroczyście otwarto tam Dom Oświatowy. Śląski wojewoda, Michał Grażyński, mówił wówczas o nim: „Dom, który ma być twierdzą myśli polskiej…”. Wielu uważa, że od zawsze była to siedziba Biblioteki Śląskiej, ale to nieprawda. Początki były zupełnie inne: zjazdy, odczyty, bale, rauty, rewie mody, a nawet kursy gotowania. Chyba żaden przedwojenny budynek w Katowicach nie był świadkiem tylu ważnych wydarzeń. Odbywały się w nim spotkania żołnierzy, hodowców gołębi, księgowych, a gościli m.in. Wojciech Korfanty, Michał Grażyński, Melchior Wańkowicz czy Stanisław Ignacy Witkiewicz. Tutaj żegnano konsula francuskiego Emmanuela Lanciala oraz Franciszka Paccię przed europejskim tournée. Bywały – Zofia Kossak, Maria Kokoszyńska-Lutmanowa, Janina Omańkowska, a nawet anarchistka i współzałożycielka Ligi Kooperatystek, Maria Orsetti.

Wielka polityka, codzienna praca organizacji kulturalno-oświatowych, ale także wątki sensacyjne – to wszystko znajdziesz, Drogi Czytelniku, w tej książce, napisanej z okazji 100-lecia Biblioteki Śląskiej, instytucji od początku związanej z budynkiem przy Francuskiej 12.
Bogato ilustrowana publikacja przedstawia fascynujące dzieje gmachu i jego lokatorów. Raptem kilka lat działalności Domu Oświatowego okazało się tak obfitujące w wydarzenia, że zebrano je w obszerną formę kalendarium, pokazującego znamienite początki instytucji nazywanej dziś Biblioteką Śląską.

Kwartniki śląskie to nie tylko monety - to fascynujące świadectwo wielkich przemian gospodarczych i społecznych późnego średniowiecza. Publikacja Dawida Maciejczuka odsłania kulisy pierwszej w Europie Środkowej reformy groszowej i prowadzi czytelnika przez zawiłości mennictwa, które kształtowało handel i codzienność mieszkańców Śląska na przełomie XIII i XIV wieku. Autor, korzystając z boga-tych zbiorów muzealnych, prywatnych kolekcji oraz archiwów rynku antykwarycznego, prezentuje najpełniejsze dotąd opracowanie śląskiego kwartnika typu CLIPEVS BAVWARIE.
To żywa historia ludzi, miejsc i idei. Autor z niezwykłą wnikliwością i pasją rekonstruuje warsztat menniczy, śledzi ślady dawnych rytowników, analizuje znaki mennicze i odkrywa nieznane dotąd powiązania. To publikacja, która udowadnia, że nawet naukowe studium może być pełne napięcia i nieoczekiwanych zwrotów akcji, a każda moneta staje się tu fragmentem większej układanki. Czytelnik wciągnięty zostaje w fascynującą grę naukową, w której detale techniczne prowadzą do przełomowych wniosków.
Publikacja jest nieocenionym źródłem wiedzy dla numizmatyków i historyków, ale także inspirującą lekturą dla wszystkich zainteresowanych dziejami pieniądza, ekonomii i kultury materialnej. Odkrywa świat, w którym moneta jest nie tylko środkiem płat-niczym, ale także nośnikiem idei, symbolem władzy i narzędziem komunikacji społecznej.

Rozpad państwa polskiego w II połowie XII w. objawiający się upadkiem władzy centralnej, skutkował wyodrębnieniem się samodzielnych księstw, w których władzę przejmowali przedstawiciele rozradzającej się dynastii Piastów. W tych okolicznościach pojawiło się też księstwo raciborskie, jako jedno z tych, których geneza tkwiła w konfliktach dynastycznych powodowanych ambicją poszczególnych książąt. Prezentowana publikacja zawiera sylwetki 25 najważniejszych książąt i księżnych raciborskich, od końca XIII w., do początku XVI w., zaprezentowanych na tle ważnych wydarzeń politycznych, gospodarczych, kulturowych i społecznych. Biogramy książąt powstały przede wszystkim w oparciu o źródła (archiwalne i drukowane) oraz o najnowsze ustalenia historiografii, w tym własne badania Autora, profesora Jerzego Sperki.

„Powstałe w Gliwicach dzieło Ericha Mendelsohna przez dekady uchodziło za programowo jednolite. Taka interpretacja Seidenhaus Weichmann, w następstwie ustaleń zaprezentowanych w tej pracy, razi tak daleko idącym uproszczeniem, że należy ją jednoznacznie odrzucić.

Gliwicka realizacja jest przykładem czegoś, co profesor Ewa Chojecka w innym przypadku nazwała dychotomicznością reprezentacji i prywatności (Chojecka 2013: 29). Nie jest to fenomen nowy w architekturze międzywojnia i na gruncie europejskim. Jego interesującym przykładem, choć o innym podłożu i specyfice, jest zamek prezydenta RP w Wiśle (Chojecka 2013: 29-32), choć i tutaj, i tam mówimy o dualizmie tradycji, postaw, ideologii i celów oraz o kontekście, w obrębie którego architektura jest powoływana do życia.

W przypadku Seidenhaus Weichmann architekturę domu handlowego bez wątpienia zdominował wizerunek publiczny tożsamy z jego komercyjną i reklamową funkcją. Tę funkcjonalność Seidenhaus Weichmann zawdzięcza Erichowi Mendelsohnowi i jego biuru. Erwin Weichmann nie wyszedł w tym przypadku poza rolę kontraktującego zadanie inwestora.