Historia Śląska

Henryk Waniek odkrywa przed czytelnikami Śląsk, opisując go z niezwykłą wrażliwością. W erudycyjny i inteligentny sposób opowiada o kraju i krajobrazie, o ludziach i duchowych związkach, które w różnym czasie łączyły Polaków, Niemców, Czechów i Ślązaków.

Ten autorski wybór esejów obejmuje teksty, które znalazły się wcześniej w innych wyborach, a także te, które nie zostały dotychczas nieujęte w żadnych publikacjach książkowych.

"Z pozoru Śląsk jest dobrze znany, a jednak ciągle skrywa wiele tajemnic. Ten fakt odzywa się już to w powieściach Andrzeja Sapkowskiego, Olgi Tokarczuk, Szczepana Twardocha i długiej listy pisarzy (oraz poetów) czerpiących inspirację z tego regionu. Sam do nich należę i czasem żartuję, że poza Śląskiem już nic mnie nie ciekawi"

Henryk Waniek

200 lat opatentowania nazwy "Cement portlandzki", który to produkt zmienił oblicze XIX-wiecznego świata oraz 150-lecie jednej z pionierskich cementowni Europy w Zakrzowie pod Opolem - to dwie ważne rocznice, które dla Teresy Kuduby stały się okazją do zaprezentowania początków rozwoju opolskiego przemysłu cementowego. Śląsk Opolski to europejskie zagłębie białego górnictwa. Na przełomie XIX/XX w. działało tutaj aż 11 fabryk cementu portlandzkiego. Współcześnie istnieją dwie: najstarsza w Europie "Odra" i najnowocześniejsze w Europie "Górażdże".

Książka Teresy Kudyby jest niczym kapsuła czasu, która przenosi nas do Opola, które było europejskim centrum cementu. Przybliża fakty o czasie rozkwitu przemysłu cementowego, w którym opolskie fabryki miały ogromny udział. Książka "Dawne cementownie Śląska Opolskiego" jest też apelem by chronić to dziedzictwo, rozwijać wiedzę o historii tej ziemi i ludziach, którzy ją tworzyli. Jest także wspaniałym dowodem rangi Opola i Opolskiego na mapie historii rozwoju technologii wydobycia i wytwarzania cementu na świecie.

Przejmujące losy mieszkańców katowickiej Ligoty na tle wydarzeń historycznych

Gdy byłem przewodnikiem spacerów historycznych, odbywających się na terenie kolonii, opowiadałem uczestnikom o jej historii, pokazywałem najbardziej charakterystyczne modernistyczne wille oraz miejsca, gdzie mieszkały znane osoby jak: bracia Karol i Antoni Szafrankowie, Olgierd i Jerzy Łukaszewiczowie, Bolesław Szabelski czy Krystyna i Andrzej Bochenkowie. Narrację wzbogacałem różnymi faktami i ciekawostkami z życia mieszkańców osiedla. Książka Ludzie z kolonii urzędniczej ukazuje dole i niedole niektórych rodzin, osiadłych na terenie kolonii w latach 30. W pracy poruszone zostały różne wątki, mówiące między innymi o motywacji nabywców działek do osiedlenia się na Śląsku, o wojennych doświadczeniach, o stosunku władz komunistycznych do przedwojennej inteligencji, o deprecjonowaniu Ślązaków w powojennej Polsce czy też o wieloletnim spłacaniu kredytów, zaciągniętych na zakup działek i budowę domów. Głównym źródłem wiedzy były wspomnienia potomków, z których część mieszka na osiedlu do dnia dzisiejszego. Do książki włączyłem również informacje o rodzinach, które wprowadziły się na kolonię po wojnie. I w tym przypadku podstawą opisu była pamięć członków tych rodów. Ich opowieści wzbogaciły narrację całości i pozwalają z szerszej i głębszej perspektywy spojrzeć na historię osiedla modernistycznego i życie codzienne.

"MOTYL I CEMENT. Artystyczne niespodzianki opolskich ulic" autorstwa Agnieszki Kani.

To wyjątkowa podróż po Opolu, pełna artystycznych niespodzianek i nieoczywistych perspektyw. Książka odkrywa przed czytelnikami tajemnice miasta i pozwala spojrzeć na znane miejsca – jak Plac Teatralny czy Teatr im. Jana Kochanowskiego – w zupełnie nowy sposób.

Fragment wstępu:

„Moja przechadzka po Opolu i okolicy mimowolnie stała się opowieścią o utracie i oswajaniu. Gdzie nie zajrzałam, czego nie dotknęłam, tam trafiałam na nieobecność, wymazanie lub zastępstwo. Może ciągnie mnie w takie rejony? Może ktoś, kto się urodził w Cieplicach Śląskich Zdroju, dawnym Warmbrunn, musi szukać porzuconego i podmienionego? Jako dziecko karmiłam się opowieściami o Marysieńce Sobieskiej, która zażywała kąpieli w ciepłych źródłach, słuchałam legend o piastowskim Zamku Chojnastym i dumnym Bolkowie. O poniemieckim w Cieplicach się nie mówiło. Poniemieckiemu przeszczepiało się polskie serce, zanim jeszcze transplantacją zajął się profesor Religa. Tylko tak można się było ukorzenić. A zakorzenienie jest - według Simone Weil - być może największą potrzebą duszy ludzkiej. [...] Jestem dłużniczką mojego „miejsca postoju” - jak je nazywa Tomasz Różycki. Dłużniczką miejsc i ludzi, którzy tu żyją, mieszkali tu wczoraj i przedwczoraj. Dlatego próbuję odczytać regionalne krajobrazy, zrozumieć lokalne przestrzenie, poszarpane szczątki poskładać w całość. Dostrzec to, co prawdziwe i przywrócone, równie prawdziwe: przesiąknięte minioną, niekiedy utraconą rzeczywistością i naszym światem. Żadna ze mnie historyczka sztuki. Umiem jedynie spacerować, przystawać i patrzeć".

Siedem kobiet. Śląskie opowieści – książka napisana po niemiecku przez Ślązaczkę, która od kilku dekad żyje i pracuje w Niemczech. Zbiór opowiadań na język polski i fragmentami śląski przełożyła Monika Twardoń, wstępem opatrzyła Anna Cieplak, a zilustrowała Marta Frej. Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej w ręce czytelników przekazuje niezwykle interesującą publikację wpisującą się w trend odkrywania historii kobiet, przykuwającą uwagę zwłaszcza ze względu na pochodzenie bohaterek opowiadań i ich skomplikowane doświadczenia na przestrzeni blisko osiemdziesięciu lat – od czasów wojennych do nam współczesnych. Tom Mirelli Waleczek to potrzebny głos, który w prozie obyczajowej przywołuje życiorysy, przejścia, uczucia i emocje śląskich kobiet, a jednocześnie koresponduje z przekazem Pamiętników kobiet z rodzin górniczych pod red. Moniki Glosowitz oraz Chłopek Joanny Kuciel-Frydryszak.

Wydanie II - z śląskim zapisem dialogów!

Bytom do dziś kojarzy się z węglem, kopalniami i hutami. Jego historia sięga jednak czasów piastowskich. Przez wieki wizerunek miasta zmieniał się wraz z nowo powstającymi budynkami, ulicami i placami. Gwałtowny rozwój przemysłu w XIX wieku, a co za tym idzie budownictwa, pozostawił po sobie piękne kamienice z bogato zdobionymi elewacjami, gmachy użyteczności publicznej, pomniki, dzieła inżynierii. Wielu z nich już dziś nie ma, chociaż nadal trwają w pamięci mieszkańców Bytomia. Album prezentuje ponad 100 lokalizacji, a przedstawione miejsca przestały istnieć zarówno wiele lat temu, jak i całkiem niedawno. To tylko niewielka część z bardzo dużej ilości obiektów, które na przestrzeni dziejów z różnych powodów zniknęły z mapy miasta. Nie pospacerujemy już po zachodniej pierzei Rynku, nie wejdziemy do rozbarskiego ratusza i nie zwiedzimy pałaców Goduli i Tiele-Wincklerów. Nie zobaczymy też wieży ciśnień, stolarzowickiej Bramy Brandenburskiej, kasyna huty "Julia", pomnika Fryderyka Wielkiego czy drewnianego kościółka w miejskim parku. Z książką w ręku wybierzmy się więc w podróż w przeszłość. To okazja do wspomnień i zachęta do odkrycia nieistniejącego już miasta, utrwalonego jednak na dawnych fotografiach.

Książka dwujęzyczna: polski i niemiecki

Katowice najczęściej kojarzone są z węglem, kopalniami i hutami. Owszem, panował tu niegdyś przemysł ciężki, lecz to tylko część bogatej historii stolicy woj. śląskiego. Miasto jest również największym ośrodkiem kulturalnym regionu, pełnym muzeów, kin, teatrów oraz galerii sztuki. Przechadzając się jego ulicami, nie zobaczymy już huty, zamku, ani Pałacu Ślubów. Latem nie zasiądziemy w restauracji Grünfelda, a zimą nie udamy się na Torkat.
Zapraszamy na spacer po Katowicach, których już nie ma. Zobaczmy, jak zmieniło się miasto i odkryjmy je na nowo.

Przedstawiamy trzecią już część cieszącego się niesłabnącym zainteresowaniem, cyklu wydawniczego „Górnośląscy potentaci”. Rodzina Schaffgotsch – potentaci gospodarczy, właściciele zakładów przemysłowych, działacze kulturalni – to bohaterowie kolejnego albumu, na którego stronicach została zapisana historia o pamiątek ocalałych po tej śląskiej rodzinie arystokratów.

Wydanie albumowe.

Publikacja przedstawia nazwy miejscowe Śląska historyczne i współczesne, w aktualnych granicach administracyjnych, ograniczone do nazw urzędowych, usankcjonowanych prawem. Będą to zatem przede wszystkim nazwy wsi, miast i miasteczek, a także ich części, zwane potocznie dzielnicami, osadami, koloniami lub przysiółkami.
W pracy uwzględniamy także obiekty zaginione albo wchłonięte przez rozwijające się sąsiednie miejscowości. Należy podkreślić, że praca obejmuje tylko miejscowości posiadające odpowiedniki niemieckie.

470 stron

Nagrodzona w V Ogólnopolskim Konkursie Dziennikarskim im. Krystyny Bochenek "Opowieść górnośląska" Alojzego Lyski już w wersji książkowej.

Historia rodziny śląskiej, fragment historii Górnego Ślaska opowiedziana oczami zwykłej Ślązaczki spod Pszczyny. Hanka snuje historię realną, momentami tragiczną czasami śmieszną, momentami poruszającą. Przeplatającą wątki osobiste - dwa małżeństwa, czterech synów z historią Górnego Śląska. Czasy pruskie, plebiscyt, powstania oraz okres II wojny światowej, okres powojenny PRLU, Bez osądu pokazuje niejednoznaczność ludzkich wyborów i koloryt życia w tych niełatwych czasach.

Twarda oprawa, 60 stron, ilustrowana przez Romana Nygę.

Link do spektaklu: https://vod.tvp.pl/teatr-telewizji,202/mianujom-mie-hanka,1867758

• Czarna księga prasy śląskiej t.1-2

  tom 1- Górny Śląski, tom 2- Śląsk Cieszyński, Prasa niemiecka

  Red. Joachim Glensk

  Opole: PIN, 2006-2007

  ss. t.1-591, t.2-224

• Format B5

• Oprawa twarda

V tom dwujęzycznej, polsko-niemieckiej serii „Ślązacy od czasów najdawniejszych do współczesności” pod redakcją prof. Joanny Rostropowicz.

Tak samo jak poprzednie tomy, również ten obejmuje stosunkowo obszerne biogramy ok. 80 wybitnych Ślązaków, którzy osiągnęli znaczące sukcesy w wielu różnych dziedzinach.

Tom otwiera biogram profesora Rudolfa Abichta, slawisty, orędownika języka górnośląskiego, zawiera też prezentacje sporej grupy mało znanych malarzy, rzeźbiarzy, muzyków, a także wybitnych aktorek i śpiewaczek, m. in. biogram  śpiewaczki Rose Ader, kochanki Pucciniego.

Ślązak z okolic Mikołowa Wiktor Szołtysek przedstawia ucieczkę z Wehrmachtu i późniejsze przeżycia w 3 Dywizji Strzelców Karpackich we Włoszech w pisanym dzień po dniu pamiętniku. Nakład pierwszego wydania książki „Po obu stronach frontu – dziennik śląskiego żołnierza 1943 - 47” szybko się wyczerpał. Syn Wiktora - Jan zredagował drugie wydanie wzbogacone o przedmowę profesora Alfreda Sulika, rozdziały opisujące pierwsze dni wojny oraz Związek Harcerstwa Polskiego na uchodźtwie. Henryk Szołtysek dodał rozdział nt. weteranów kampanii włoskiej pochodzących z powiatu pszczyńskiego w granicach sprzed 1939 roku. 400 stronicowa książka zawiera 110 przypisów, 3 mapy oraz 250 wysokiej jakości fotografii - w większości przywiezionych przez Wiktora z wojny.

Wiktor Szołtysek: Po obu stronach frontu - Dziennik śląskiego żołnierza 1943 -1947

Oprawa: Twarda

Strony: 400

VI tom dwujęzycznej, polsko-niemieckiej serii „Ślązacy od czasów najdawniejszych do współczesności” pod redakcją prof. Joanny Rostropowicz.

Tak samo jak poprzednie tomy, również ten obejmuje stosunkowo obszerne biogramy ok. 80 wybitnych Ślązaków, którzy osiągnęli znaczące sukcesy w wielu różnych dziedzinach.