Publikacje

Nr 92 Zeszytów Eichendorffa - kwartalnika kulturalnego pod red. prof. Joanny Rostropowicz.

Czasopismo dwujęzyczne - polski + niemiecki.

W tym wydaniu m.in. artykuł dra Herberta Matuschka: "Co przemawia za statusem języka śląskiego jako odrębnego języka"

Pełny spis treści jako drugie zdjęcie.

W świecie zaszły poważne zmiany, które docierają też do słynącego niegdyś z nadprzyrodzonych łask miejsca kultu, dziś niemal zapomnianego sanktuarium na Górze Świętej Anny. O pomoc w wyjaśnieniu niepokojących zjawisk zostaje poproszony franciszkanin, ojciec Eliud Greszel, dawniej jeden z największych specjalistów Kościoła od weryfikacji cudów. Zakonnik jest jednak śmiertelnie chory, a jego wiara słabnie pod wpływem odkryć naukowych podających w wątpliwość sens istnienia chrześcijaństwa.

Trzeci tytuł literackiej klasyki po śląsku wydany przez Media i Rodzina w tłumaczeniu Grzegorza Kulika.

Po Kubusiu Puchatku, czyli po śląsku Niedźwiodku Puchu, dostajemy znakomite tłumaczenie na śląski - tym razem Chatki Puchatka:

Dalsze przigody ôd Niedźwiodka Pucha i jego kamratōw. Ze ksiōnżeczki dowiecie sie, kogo idzie najś przi śniodaniu, kaj trefić hefalumpy i co Krziś robi rano. Klasyka literatury do bajtli we szumnym przekładzie na ślōnski jynzyk.

Integralną częścią książki są oryginalne ilustracje Ernesta Sheparda oraz audiobook czytany przez Mirosława Neinerta.

Instytut Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej w Katowicach prezentuje książkę Artura Pałasiewicza, pokazującą życie codzienne żołnierzy piechoty w monarchii austro-węgierskiej. W c.k. armii nie wątpiono, że dla każdego rekruta służba wojskowa jest najlepszą szkołą męskiej dojrzałości i patriotyzmu. Poddanie się dyscyplinie wojskowej miało stworzyć fundament bezwzględnego posłuszeństwa wobec wszystkich, którzy stali wyżej w hierarchii społecznej, z Najjaśniejszym Panem Franciszkiem Józefem I na czele. Szczególnym walorem publikacji jest zawarta w niej unikalna ikonografia, którą autor gromadził przez wiele lat.

Album zdjęć Jana Czypionki. ze słowem wstępnym dr Beaty Piechy-van Schagen z Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny” w Chorzowie, Mirosława Neinerta z Tetaru Korez, Tomasza Wilusia Wilka oraz Autora.

To fotografia uliczna nakierowana wyraźnie na portret socjologiczny. I co być może najważniejsze – unikam koloru. Po pierwsze, nie do końca odróżniam barwy, po drugie, uważam fotografie czarno-białe za bardziej autentyczne, mimo że świat czarno-biały przecież nie jest.
Ktoś kiedyś pod moimi fotografiami z zaniedbanych dzielnic śląskich miast napisał, że znajduje w nich czułość, jaką obdarzam swoich bohaterów. Ja sam nazywam to hołdem albo ukłonem, lub też estymą.
Przed jedną ze swoich wystaw tak pisałem w katalogu, co praktycznie bez zmian mogę powtórzyć dzisiaj tutaj, w tym albumie:
„Bez kolorów, bo w starych zapomnianych dzielnicach, wysłużonych fabrykach i kopalniach jest tylko szarość i czerń... Takie są dziś robotnicze osiedla Górnego Śląska. Wyeksploatowane, zaniedbane, bez perspektyw. Tam, gdzie działają jeszcze kopalnie i zakłady jest inaczej, ale w każdym mieście są opuszczone ulice, pełne pustostanów i ruin. Bardzo często przesiedlani są tam ludzie z innych miast, których z różnych powodów nie stać na płacenie czynszu. Tworzą się w ten sposób enklawy biedy i patologii. Koegzystują z miejscowymi, którzy ze łzą woku wspominają czasy świetności takich miejsc jak Lipiny, Chropaczów, Kaufhaus, Kolonia Zgorzelec, Bobrek...
Tylko szarość i czerń... Ale ci, którzy tam mieszkają i mają pracę, nie uskarżają się na zły los. Zachowują radość życia i przywiązanie do tradycji”.

Ze wstępu Autora

Debiutancki tomik śląskiego poety Karola Gwoździa, którego wiersze zadziwiają dojrzałością i przenoszą w świat niezwykły, świat tęsknoty za ojczyzną, w krainę dzieciństwa, a jednocześnie oddają krzyk tysięcy Ślązaków, dla których ziemia śląska to wartość najwyższa. Przestrzeń tomiku wypełniają rozmyślania patriotyczne, wspomnienia, miłość, natura i nostalgia. Oryginałowi w języku śląskim towarzyszy przekład na język ukraiński, który pozwala ukraińskiemu czytelnikowi na zrozumienie Śląska i Ślązaków, a także obrazuje pewnego rodzaju paralele między losami Ślązaków i Ukraińców.

Drugi tom tryptyku powieściowego „Duchy wojny”. Napisany w formie żołnierskiego dziennika jest próbą zobrazowania przeżyć i bolesnych doświadczeń Górnoślązaków wcielonych podczas drugiej wojny światowej w szeregi Wermachtu. Autor – syn jednego z takich żołnierzy – na podstawie opowieści rodzinnych, relacji ocalałych osób, listów, wspomnień i dostępnych opracowań historycznych, dokonał rekonstrukcji 667 dni wojennych, ukazujących los prostych ludzi wplątanych w machinę totalnej wojny.

Duchy wojny. Dziennik żołnierski 1942-1944. W okopach Frontu Wschodniego (cz.3)

Trzeci tom powieści „Duchy wojny”. Napisany w formie żołnierskiego dziennika jest próbą zobrazowania przeżyć i bolesnych doświadczeń Górnoślązaków wcielonych podczas drugiej wojny światowej w szeregi Wermachtu. Autor – syn jednego z takich żołnierzy – na podstawie opowieści rodzinnych, relacji ocalałych osób, listów, wspomnień i dostępnych opracowań historycznych, dokonał rekonstrukcji 667 dni wojennych, ukazujących los prostych ludzi wplątanych w machinę totalnej wojny.

Książka napisana w j. śląskim!

Piąta część DUCHÓW WOJNY, pisanych rewelacyjnym śląskim. Tym razem zapoznamy się z losami Wichty Ochmanowej, wdowie po bohaterze pierwszych czterech części. Są to jej wspomnienia z lat 1944-1966.

Nagrodzona w V Ogólnopolskim Konkursie Dziennikarskim im. Krystyny Bochenek "Opowieść górnośląska" Alojzego Lyski już w wersji książkowej.

Historia rodziny śląskiej, fragment historii Górnego Ślaska opowiedziana oczami zwykłej Ślązaczki spod Pszczyny. Hanka snuje historię realną, momentami tragiczną czasami śmieszną, momentami poruszającą. Przeplatającą wątki osobiste - dwa małżeństwa, czterech synów z historią Górnego Śląska. Czasy pruskie, plebiscyt, powstania oraz okres II wojny światowej, okres powojenny PRLU, Bez osądu pokazuje niejednoznaczność ludzkich wyborów i koloryt życia w tych niełatwych czasach.

Twarda oprawa, 60 stron, ilustrowana przez Romana Nygę.

Link do spektaklu: https://vod.tvp.pl/teatr-telewizji,202/mianujom-mie-hanka,1867758

Jako terytorium Górnego Śląska autorzy przyjęli obszar następujących, funkcjonujących w pierwszej połowie XX w. jednostek administracyjnych: niemieckiej prowincji górnośląskiej, polskiego województwa śląskiego oraz czechosłowackiego kraju śląskiego. Poszczególne zagadnienia przedstawione zostały na mapach w formie diagramów oraz symboli. Istotną rolę pełni kolor wyróżniający terytoria poszczególnych państw oraz narodowości. W zależności od tematyki i formatu mapy (dwustronicowe, jednostronicowe) reprezentują różny stopień szczegółowości.

Rok wydania: 2016

"Barbarzyńcy" to formalne i tematyczne nawiązanie do greckiej pieśni żałobnej oraz  współczesnej górnośląskiej pieśni dziadowskiej.                                                 

Pieśni dziadowskie - utwory wykonywane przez wędrownych dziadów lub  w odniesieniu do utworów, które mogłyby być śpiewane przez dziadów (lecz nie ma pewności, czy były, lub z pewnością nie były, lecz pasowałyby do ich repertuaru) albo których styl czy tematyka przypominają pieśni dziadowskie.

W przypadku Barbarzyńców mamy do czynienia z  pieśniami nowiniarskimi. Są to pieśni dziadowskie  omawiające aktualne i/lub historyczne wydarzenia krajowe lub lokalne, zwykle o gwałtownymi lub złowrogim charakterze (rozruchy, wojny, bitwy, klęski naturalne, morderstwa) W tej grupie można odnaleźć zarówno opowieści o bitwach królów jak i wiejskich zbrodniach. Barbarzyńcy mówią zbrodniach i przestępstwach na Górnym Śląsku po roku 1945.

Barbarzyńcy to także pieśni o upadku obyczajów. Są to utwory narzekające na upadek obyczajów (np. brak szacunku młodzieży dla starszych, rozluźnienie dyscypliny wychowawczej itp.), wezwanie do poprawy i przestroga przed karą Bożą. Niektóre warianty tych utworów zbliżają się do pieśni o Sądzie Ostatecznym w treści i lamentacyjnej formie.

Przede wszystkim trzeba podkreślić, że występ wędrownego dziada miał raczej nietypową dla folkloru formułę koncertu, audycji czy wykładu ze wszystkimi tego konsekwencjami obserwowanymi i dziś w podobnych sytuacjach. Dziad jako pojedynczy “podmiot wykonawczy” nawiązywał jednostronny ustny kontakt z wieloma odbiorcami, którzy przyjmowali rolę pasywną. Decydujący  wpływ na formę pieśni dziadowskich miała funkcja fatyczna, czyli polegająca właśnie na uzyskaniu i zachowanie kontaktu z odbiorcami, czemu służył cały arsenał środków nastawionych na dostarczanie im silnych przeżyć i robienie na nim jak największego wrażenia.

https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/piesni-dziadowskie/

Barbarzyńcy to elegie we współczesnym rozumieniu nowożytnym poważny, refleksyjno-wspomnieniowy utwór o miłości i śmierci. Z czasem tematyka ta rozszerzała się o problemy patriotyczne, polityczne, wojenne. Cechą wspólną elegii o różnej tematyce jest to, że podmiot liryczny wyraża swoją postawę bezpośrednio, z prostotą, szczerością, rezygnacją, bez buntu i tragizmu.

https://www.bryk.pl/slowniki/slownik-terminow-literackich/69103-elegia-gr-elegos-piesn-zalobna

Rzeczywistość Barbarzyńców to między innymi skutek skwapliwie wykonywanej dyrektywy:

Moskwa 2.VI.1947. K.AA 113 Instrukcji NKWDnNK/003/47

• Czarna księga prasy śląskiej t.1-2

  tom 1- Górny Śląski, tom 2- Śląsk Cieszyński, Prasa niemiecka

  Red. Joachim Glensk

  Opole: PIN, 2006-2007

  ss. t.1-591, t.2-224

• Format B5

• Oprawa twarda

Die schönste Kinderlieder mit Noten, opracowanie zbiorowe, format A5, 120 stron

Trzecia część wydanych przez Oficynę HALEGG śpiewników najbardziej znanych na Górnym Śląsku pieśni niemieckojęzycznych to wybór ponad 60 piosenek dziecięcych. Podobnie jak dwie pozostałe publikacje zawiera zapisy nutowe z akompaniamentem uzupełnione czarno-białymi ilustracjami. Publikacja niezbędna dla wszystkich, którzy uczą (się) języka niemieckiego.

Najnowsza powieść Szczepana Twardocha.

Rok wydania: 2014

Wydanie: 1

ISBN: 9788308054840

Liczba stron: 400

"Dzieje Chałupek do 1918 r." to publikacja, która jest uzupełnioną (także o materiał ikonograficzny) wersją pracy magisterskiej autora, która zdobyła nagrodę główną XXIII edycji konkursu imienia Wawrzynków, ustanowionego przy Państwowym Instytucie Naukowym – Instytucie Śląskim w Opolu.

Opolskie księżne i księżniczki były kobietami niezwykle dzielnymi. W sytuacjach koniecznych potrafiły walczyć o władzę dla siebie i swoich synów. Były energiczne i przedsiębiorcze, potrafiły skutecznie prowadzić politykę zmierzającą do rozwoju gospodarczego swego księstwa. Były pobożne i miłosierne, hojne wobec Kościoła i potrzebujących, odpowiadały na potrzeby społeczne ówczesnego świata. Miały świadomość swojej wartości, czego dowodem są zachowane pieczęcie. Znakomicie wywiązywały się z roli matki, większość z nich urodziła po kilkoro dzieci (rekordzistka nawet dziesięcioro). Te, które zdecydowały się pójść do klasztoru, służyły Bogu najlepiej jak umiały, niejednokrotnie pełniąc najwyższe urzędy klasztorne. Podążały za ówczesnymi nowinkami modowymi, ubierały się według najlepszych wzorów płynących z Europy zachodniej, co widać na zachowanych (nielicznych wprawdzie) nagrobkach. Były dumne i władcze, skromne i pokorne – i jako takie powinny stać wzorem do naśladowania, także dla współczesnych. Jedna z nich (Wiola) przyczyniła się do powstania Opola. Inna (Eufrozyna) była matką króla (Władysława Łokietka), jeszcze inna (Estera? Grzymisława?) omal nie została królową Polski, a kolejną próbowano wynieść na ołtarze (Katarzyna).