Publikacje

Publikacja Opolska bezpieka 1945-1956. Struktury - kadry i obsada stanowisk kierowniczych cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim. Informator personalny przedstawia stan wiedzy na temat historii cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim w latach 1945-1956.

Część pierwsza dotyczy okresu od 1945 do 1950 r. i porusza m.in. takie zagadnienia jak zdobycie regionu przez Armię Czerwoną po klęsce III Rzeszy, sytuacja społeczno-polityczna na Śląsku Opolskim po 1945 r., utworzenie administracji polskiej na tzw. Ziemiach Odzyskanych.

W części drugiej, obejmującej lata 1950-1956, tj. okres powstania woj. opolskiego, przedstawiono zarys historii Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Opolu, jego strukturę i obsadę personalną poszczególnych wydziałów. Opisano też zakres działania organów BP, najważniejsze sprawy operacyjno-śledcze prowadzone przez poszczególne piony operacyjne i funkcjonariuszy BP. Ponadto przedstawiono obsadę personalną stanowisk kierowniczych WUBP/WUdsBP w Opolu w latach 1950-1956 (dane osobowe, stopnie wojskowe, stanowiska służbowe, czas pełnienia służby).

W ostatnim rozdziale zamieszczono 212 biogramów osób należących do kadry kierowniczej organów bezpieczeństwa na Opolszczyźnie w latach 1945-1956 oraz przedstawiono portret zbiorowy kadry kierowniczej opolskiej bezpieki. W informatorze personalnym znajdują się szczegółowe dane na temat losów poszczególnych funkcjonariuszy UB. Publikując dane osobowe i zdjęcia przedstawiające ich wizerunek, zdjęto zasłonę długoletniej anonimowości przedstawicieli władzy totalitarnej, która chciała zdławić podstawowe prawa człowieka do wolności i prawdy. Opracowanie poszczególnych biogramów uzupełnia w polskiej historiografii wiedzę o ludziach kierujących opolską bezpieką w latach 1945-1956.

Historia Kościoła katolickiego znaczona jest dziejami świętych, którzy w swoim życiu potrafili w pełni zrealizować Ewangelię Jezusa Chrystusa lub ponieśli męczeńską śmierć za wiarę. To oni kroczą na czele wybitnych postaci uczonych, poetów, malarzy, muzyków, wodzów, hierarchów, współtworząc rdzeń społeczeństwa i odzwierciedlając obraz jego wewnętrznych wartości. Bez świętych chrześcijaństwo byłoby anonimowe i bezbarwne, a „Biblia byłaby księgą zamkniętą, opatrzoną suchymi komentarzami intelektualistów; święci są jej najlepszymi egzegetami, bo skomentowali ją swoim życiem”. Święci są też najlepszymi reformatorami Kościoła, który potrzebuje tej reformy w określonej epoce, gdyż jest społecznością wiernych dobrych i złych. Wszyscy święci stanowią dla tej społeczności wzór do naśladowania, chociaż realizacja wizji ich świętości jest jedyna, niepowtarzalna, kryjąca w sobie dozę tajemniczości. To oni wskazują niebo rzeszy chrześcijan borykających się ze swoimi problemami na ziemi i zachęcają do jego osiągnięcia po śmierci. Tak więc święci są niejako obywatelami dwóch światów, pośrednikami między Bogiem a ludźmi, wspomożycielami dążących po ziemi do nieba. […] Celem niniejszego opracowania jest ukazanie świętych, błogosławionych, sług i służebnic Bożych oraz świątobliwych, którzy przeszli przez ziemię śląską i ją uświęcili. Niektórzy z nich urodzili się na Śląsku i byli z nim związani przez całe swoje twórcze życie. Inni wyruszyli znad Odry w świat jako misjonarze, lecz wydała ich ziemia śląska. Jeszcze inni przybyli na terytorium historycznego biskupstwa wrocławskiego z krajów ościennych i związali z nim swoje życie i twórczą działalność. Wszyscy stali się chlubą i ozdobą ziemi śląskiej, która była dla nich „małą Ojczyzną” i „domem rodzinnym”. (ze Wstępu).

Książka Ostatnie strzały na Śląsku. Operacja praska. Działania 31 i 52 Armii w Sudetach Zachodnich to zapis wydarzeń ostatnich dni II wojny światowej na Pogórzu i w Górach Izerskich, na Pogórzu i w Górach Kaczawskich oraz rejonie Jeleniej Góry. Autor, korzystając z dostępnych źródeł i materiałów, szczegółowo przedstawił działania jednostek, sowieckiej 52 i 31 Armii, które w ramach operacji praskiej w maju 1945 roku prowadziły działania ofensywne na tym obszarze. W książce ukazano okoliczności zajęcia przez Armię Czerwoną, między innymi, takich miejscowości jak: Zgorzelec, Bogatynia, Lubań, Zawidów, Leśna, Gryfów Śląski, Mirsk, Lubomierz, Świeradów-Zdrój, Wleń, Świerzawa, Jelenia Góra, Szklarska Poręba. Pozycja, która ukazała się w ramach serii "Śląsko-łużyckie bitwy i kampanie", adresowana jest do miłośników historii oraz eksploratorów poszukujących śladów ostatniej wojny w terenie.

LITERACKIE OBJAWIENIE - PRAWIE PÓŁ MILIONA SPRZEDANYCH EZGEMPLARZY TRYLOGII W CZECHACH

Ponadczasowa opowieść o polsko-czeskiej historii pogranicza śląskiego

Rok 1894. Śląsk Cieszyński. W karwińskiej kopalni następuje wybuch, w którym ginie 235 mężczyzn. Życie wielu rodzin zmienia się bezpowrotnie, a świat, który znają, znika w jednej chwili. Tylko stary kościół nadal stoi na swoim miejscu, niemy świadek płynącego czasu.

Barbara, Ludwik, Julka, Basia - ich losy splecione są z Karwiną, której kopalnie żywią ich rodziny. Kolejne lata po tragedii to czas, w którym kobiety muszą wziąć los we własne ręce. Walczą o przetrwanie, ale też szukają swojego szczęścia - budują nowe życie pośród gruzów starego porządku.

Sytuacja na Śląsku Cieszyńskim z czasem staje się burzliwa. Polacy i Czesi budzą się w nowym świecie, targanym zmianami i konfliktami. Jak odnajdą się w nim dawni sąsiedzi, pragnący jedynie żyć według zasad, które znali do tej pory? I czy znajdzie się miejsce dla tych, którzy nie godzą się na los zapisany w czarnym kamieniu węgielnym?

Kolejna odsłona nowego odłamu literackiego – roMENtasy. Męskiej i zdecydowanej odpowiedzi na „romantasy”.

Czy w stechnologizowanym świecie jest jeszcze miejsce na uczucie zwane miłością? I czymże jest ów dziwny stan ducha, zniewalający zmysły oraz zagłuszający zdrowy rozsądek? W zbiorze pt. Śmierć Tristana zebrano dziesięć opowiadań, pisanych na przełomie XX. i XXI. wieku, ukazujących człowieczeństwo w całym spectrum niecodziennych sytuacji.

Autor wybiegając w mniej lub bardziej niedaleką przyszłość, reflektuje się nad ludzkością i możliwym wpływem rozwoju technologii na wszystko, co niby wiemy o doświadczaniu tzw. miłości. Często były to wizje ponure i niezbyt optymistyczne, ale i - jak się okazało w kilku wypadkach - niemal prorocze.

Oto dziesięć tekstów. Pisanych na przestrzeni 40 lat pracy twórczej wrocławskiego literata, dramaturga krytyka i redaktora – Jacka Inglota. Jakże różnych od siebie. I jednocześnie spiętych wspólnym, wyrażonym w podtytule zbioru - mianownikiem.

Kolejna odsłona męskiego punktu widzenia na "te sprawy" pod tagiem #roMENtasy!

Niezliczone pałace i kilometry podziemnych korytarzy, góry i tajemnicze jaskinie, kopalnie złota i prawdziwe pustynie - domyślacie się, gdzie chcemy was zaprosić tym razem?

Tak, wyruszamy w podróż na Dolny Śląsk - jeden z najciekawszych regionów Polski!

Ten wyjątkowy pod względem geograficznym i historycznym region zachwyca różnorodnością krajobrazów i bogactwem dostępnych atrakcji. Możecie tutaj odwiedzić Krainę Wygasłych Wulkanów, zdobywać owiane legendami szczyty, wyruszyć na prawdziwą geologiczną wyprawę, spotkać muflony i bezokie studniczki, poczuć pod stopami piasek prawdziwej pustyni, zejść w głąb tajemniczych podziemi, dotknąć starych zamkowych murów i poznać ponad sześćset krasnali!

Jeśli ktokolwiek z was się wahał, czy warto tu przyjechać, teraz nie ma już chyba wątpliwości!

Plecaki spakowane? Zatem wyruszamy w drogę, by dowiedzieć się:

Jak powstają góry i co ma z tym wspólnego plastelina?

Czy złoto może być zielone?

Kim jest studwudziestoletnia Helena i ile ma wzrostu?

O co kłócą się żurawie w Stawach Milickich?

Czy z białek kurzych jaj można zbudować most?

Autor przemierza górskie i podgórskie rejony Śląska zafascynowany specyficzną atmosferą wielu miejsc romantycznie położonych, owianych zapomnianymi już historiami i legendami. Magia tych miejsc związana jest nie tylko z działalnością Ducha Gór, czy tajemniczych Walonów, tworzona jest także współcześnie przez ludzi w Śląsku zakochanych, swoją nieprawdopodobną pasją budujących nową historię tych ziem.

Autor podaje przykłady takich działań, wskazuje ludzi, którzy próbują połączyć wspaniałą przeszłość Śląska z dążeniami jego nowych mieszkańców, którzy korzenie swe w tej ziemi magicznej mocno już zapuścili. Tacy artyści jak Olga Tokarczuk, Henryk Waniek, ich dzieła, dają gwarancję, że ten piękny kraj czeka świetlana przyszłość.

Jan Hahn – honorowy prezes Przymierza Śląskiego. Autor wydawnictw związanych z historią i kulturą Śląska: „Ilustrowana historia Śląska w zarysie”, „Lux ex Silesia”, „Śląsk w Europie”. Pisze artykuły do prasy lokalnej („Gwarek”, „Montes Tarnoviciensis”) i regionalnej („Nowiny Rybnickie”). Z wykształcenia filolog słowiański (serbskochorwacki na UJ). Tłumacz z tego języka.

Migracja rycerstwa śląskiego do Królestwa Polskiego, w tym na Ruś Czerwoną, w XIVXV wieku wpisuje się w szerokie zagadnienie związane z przemieszczaniem się ludzi w poszukiwaniu lepszego miejsca do życia. Motorem ich działań były przede wszystkim czynniki ekonomiczne, podbudowane ambicjami poszczególnych jednostek, a związane z poprawą pozycji społecznej i robieniem kariery. Równie ważną rolę odgrywały czynniki polityczne stymulowane przez władców. Rycerze śląscy pojawili się w Królestwie Polskim za panowania Kazimierza Wielkiego, jednak dopiero rządy namiestnicze na Rusi Czerwonej Władysława Opolczyka spowodowały, że Ślązacy zaczęli stanowić dużą społeczność w naszym kraju i osiedlali się zawłaszcza na ziemiach ruskich. Także na dworze Władysława Jagiełły rycerze śląscy odgrywali ważną rolę, a wielu z nich wysłużyło sobie dobra i godności w swojej nowej ojczyźnie. Prezentowany zbiór studiów kreśli sylwetki rycerzy śląskich (grupowo i jednostkowo), którzy zdecydowali się opuścić swoje rodzinne strony, podjąć służbę na dworze polskich monarchów, w konsekwencji uzyskać od nich nadania i osiąść w Królestwie Polskim, zwłaszcza na jego wschodnich kresach obejmujących ziemie ruskie. Autor skupia się nie tylko na ich identyfikacji,

W tej książce rozmawiamy o Górnym Śląsku roku 1945. Nie spoglądamy na niego ani z Jałty, ani z Poczdamu, ani z Moskwy, ani z Waszyngtonu. Spoglądamy z lokalnej, oddolnej perspektywy. Ale wiemy, że ten skrawek świata nie tak znowu duży, nieprzekraczający 15 tys. km kw., zamieszkany wtedy przez 2,5 mln ludzi, porwany został w owym przełomowym roku przez potężny geopolityczny cyklon. W roku 1945 nic już nie było takie samo jak przed wybuchem wojny. Te kilka miesięcy, od końca stycznia, okazało się punktem zwrotnym dla dalszej historii tej krainy (ze Wstępu).
Środkiem na depolityzację dyskusji wokół roku 1945, antidotum na polityczną instrumentalizację, są badania historyczne i ich staranne popularyzowanie, w ich całej kompleksowości, w całej złożoności obrazu, które te badania przynoszą (fragment Zakończenia).

Książka Małgorzaty Płoszaj - prowadzącej stronę "Z szuflady Małgosi" - przybliżająca historię rybnickich Żydów.

Tom I

„Jak zych Pōnbōczka kole Mount Everestu trefiōł“  + "Wie ich Gott am Mount Everest getroffen habe“

Wstymp
Gōrny Ślōnsk, kaj żych sie urodziōł i wychowoł, je mojim małym hajmatym. Sam sōm mojy korczŏki, mōj mikrokosmos. Stōnd wywodzi sie cołkŏ moja familijŏ. Ôszkryfloł’ech to we dwōch piyrwyjszych ksiōnżkach «Mōj gōrnoślōnski ôbrŏzek z rōmkōm, ale niyôszklōny» i «Ślōnsky puzzle – mojy gōrnoślōnsky spōmniynia i rozwŏżania»
Cołki świat ze swojimi gōrōma je mojim «wielgim» hajmatym. Mioł żych to szczyńście i możebność prawie cołki świat ôbŏczyć i zwiedzić. Wlazowoł żych na srogy gōry we roztōmajtych jego czyńściach. Wszyńdzie, kaj’ch bōł, miyło mie witali, gościyli i czuł żych sie jak w dōma. Ze przeżytyj perspektywy mogã dzisiej padać, iże nikaj na świecie niy czuł żych sie cudzo. Ludzie wszyńdzie sōm jednake. Trefujesz jich ze reszpektym i zŏcōm, to tak tyż ôstaniesz ôd nich przijynty. Przi tych rajzach i wandrowaniu trefiōł żych moc ciekawych ludzi i przeżōł roztōmajty sytuacyje. Naspŏrzōło to mojã ôsobowość, rozszyrzōło mojy horyzōnty i pozwolōło mie sie duchowo rozwinōńć. Swojimi przeżyciōma i doświadczyniōma chcã sie ze czytŏczōma podzielić i jednocześnie pokŏzać, iże wszyńdzie na świecie ludzie majōm ty samy pragniynia, ôdczucia i problymy. Werci sie szukać takich placōw, kaj czowiek poradzi do pierwotnego stanu wrōcić, kaj znŏjdzie wyciszynie we medytacyji i trefi sie sōm ze sobōm abo Pōnbōczkym. We rajzach znŏd żych  ôdpowiydź na pytania ô syns życiŏ, ô naszõ ludzkõ nŏturã, ô potrzeby, jaky mōmy, i ô szczyńście, kerego szukōmy. To żych ôszkryflowoł we trzecij ksiōnżce.
Piszã jōm tyż po ślōnsku, bo je to gŏdka mojich ôjcōw, kerōm cołky życie gŏdōm, ale richtig pisać niōm sie dopiyro uczã. Chcã sie prziczynić do tego, coby ta gŏdka, kerŏ je tak blisko mojimu sercu i je bogajstwym naszyj kultury, miała perspektywã przetrwaniŏ.
Ślōnski tekst przełożōł żych na niymiecki. Moc Ślōnzŏkōw, kery ze Ślōnska wyjechali i niy mieli możebności po ślōnsku sie nauczyć abo już po ślōnsku niy poradzōm, majōm tã możebność tyn tekst po niymiecku przeczytać. Wstymp je przełożōny tyż na czeski i polski.

Losy Hanki to kwintesencja szalonej historii Górnego Śląska w XX wieku: wojna, plebiscyt, powstania, podział regionu, wojna, PRL, koniec industrii. Ta opowieść rozwija się jak nitka ze szpuli rzuconej czytelnikowi i widzowi, a jednocześnie osadza nas w wiecznym śląskim trwaniu. Siedzimy przykuci przez Hankę do starej ryczki i nie możemy uwierzyć, ile traum musiała znieść… Książka Alojzego Lyski wraca do czytelnika w nowym, teatralno-telewizyjnym, wydaniu.

Publikacja „Górny Śląsk – kraj i ludzie. Impresje z ziemi ojczystej” autorstwa Elisabeth Grabowski to książka poświęcona Górnemu Śląskowi, jego krajobrazowi, kulturze i mieszkańcom. Powstała na początku XX wieku i przedstawia zarówno geograficzne, jak i etnograficzne aspekty tej części Śląska. Grabowski opisuje codzienne życie, tradycje i zwyczaje ludzi zamieszkujących ten region, podkreślając ich więź z ziemią oraz lokalną kulturą. Tekst charakteryzuje się ciepłym, choć momentami nieco romantyzującym podejściem do prezentowanego tematu. Dzieło stanowi również świadectwo ówczesnego wielokulturowego charakteru Górnego Śląska, gdzie przenikały się wpływy niemieckie, polskie i czeskie. Książka ma istotną wartość dokumentalną i może służyć jako źródło wiedzy dla badaczy historii, etnologii i kultury regionu.

„Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” – wielki dramat Williama Shakespeare’a w piyrszym literackim tumaczyniu na ślōnsko godka ôd Mirosława Syniawy.

Losy duńskiego księcia niezmiennie poruszają i niepokoją. Hamlet staje przed dramatycznym wyborem – czy pomścić zbrodnię, czy poddać się wątpliwościom, które rozdzierają jego umysł. Utwór otwiera przestrzeń, w której wielka historia styka się z doświadczeniem jednostki. Zbrodnia Klaudiusza, ujawniona przez ducha, uruchamia mechanizm zemsty. Hamlet podejmuje grę z rzeczywistością, która chce go podporządkować. Udawany obłęd, śmierć Poloniusza, rozpacz Ofelii i finałowa katastrofa nie są tu jedynie ciągiem zdarzeń, lecz konsekwencją świata, w którym język został zawłaszczony przez władzę.

Przekład Mirosława Syniawy przywraca tej tragedii wymiar radykalnie współczesny, nie przez aktualizację realiów, lecz właśnie przez język. Śląszczyzna nie jest tu stylizacją ani ornamentem, lecz narzędziem poznania – sposobem, by „opowiedzieć rzeczywistość inaczej”. Dzięki temu Hamlet staje się figurą mówiącego w imieniu tego, co kruche i marginalizowane, a jego monologi, w tym „Być abo niy być – to ci je pytanie”, odzyskują ciężar egzystencjalnego doświadczenia. Dania przestaje być odległą krainą, a staje się centrum wszechświata położoną między hałdą a szybem górniczym. Syniawa zachowuje strukturę i dramaturgię Shakespeare’a, a jednocześnie odsłania ten potencjał w nowym rejestrze brzmienia. To surowa i precyzyjna konstrukcja artystyczna, przypominająca wielkie węglowe serce, która udowadnia, że reszta wcale nie musi być milczeniem, lecz może stać się „głębokim, gardłowym pomrukiem ziemi”, z której wyrastają nasze najintymniejsze lęki i nadzieje. W tym ujęciu klasyka zostaje przetłumaczona na inne słyszenie świata: takie, które pozwala wychwycić, że konflikt między jednostką a „Machiną Historii” wciąż się rozgrywa, tylko zmieniają się jego dialekty. Słowa brzmią inaczej. Na swój sposób.

NOWA KSIĄŻKA ZBIGNIEWA ROKITY, LAUREATA NAGRODY LITERACKIEJ NIKE 2021

Czy podróż tramwajem może być jednocześnie wyprawą w kosmos?

Tak, gdy kosmosem jest Śląsk, a pasażerem-kosmonautą Zbigniew Rokita.

Laureat Nagrody Nike, autor Kajsia i Odrzani podróżuje słynną Siódemką tramwajem, którego trasa wije się między Katowicami, Chorzowem, Świętochłowicami i Bytomiem spajając te miejsca w Aglo, jedyną taką aglomerację.

Tu pomniki są inne, murale wyznaczają granice dzielnic, a aktualności wypisuje się na garażach przy przystanku Wiśniowa. Autor prowadzi nas przez zakamarki skomplikowanej historii i tożsamości regionu, zabiera do pracowni malarza-mistyka Erwina Sówki, na śląskie stadiony, w głąb kopalni Wujek i do osób, które pamiętają jej krwawe dzieje. Pomiędzy widocznymi z okien tramwaju familokami, wilhelmińskimi kamienicami i kikutami przemysłu można dostrzec nie tylko teraźniejszość i przeszłość Śląska, ale również jego niepewną przyszłość.

Jak bardzo różnią się polska i śląska pamięć tych samych wydarzeń i czy te różnice muszą dzielić?

Dlaczego Ślązacy są uwierającym kamykiem w polskim bucie?

Czym skończy się rozgrywająca się na naszych oczach górnośląska rewolucja?