Historia Śląska

Koniec wojny na Śląsku w okolicach Opola. A o czym książka? Najlepiej zapowie ją autorka:

Wszystkie zdarzenia się wydarzyły albo mogły się wydarzyć, bo taki był czas. Wszystkie postacie są prawdziwe albo prawdziwe być mogły.

Jest to jednak fikcja literacka, oparta na opowieściach starych ludzi, którzy te czasy przeżyli.

Kto siebie, swoich rodziców, dziadków, pradziadków, sąsiadów, krew­nych, znajomych bliskich i dalekich w tej książce chce znaleźć, znajdzie na pewno. Pozna ich. Jeśli na naszej ziemi żył, obojętnie czy hanys czy chaziaj, czy autochton czy repatriant, rozpozna swoje miejsca, rozpozna swoich znajomych, swoich przyjaciół i wrogów.

Urodziłam się i wychowałam na śląskiej wsi jako autochtonka. Wiele lat mieszkałam w wielkim mieście, ale ciągnęło mnie do tej mojej wiochy i teraz na emeryturze siedzę tu, w tej mojej wsi.

Książkę dawno napisałam, ale nie miałam odwagi jej publikować. I dziś jeszcze tkwi we mnie ten strach autochtoński czy raczej kompleks autochtonki: nie chcę być rozpoznana. Dlatego książka została wydana pod pseudonimem LEONIA.*

Książka ukazała się w serii CANON SILESIAE - Ślōnske dzieje (nr 7).

Meandry załęskiego sportu obok bogatego materiału kronikarskiego dotyczącego działalności klubów 06 Załęże, KS Dąb i KS Baildon ukazuje koleje losu niektórych wybitnych załęskich sportowców będących u szczytu kariery pod koniec okresu międzywojennego.

Ginter Pierończyk urodził się w 1944 r. w Chorzowie. Po ukończeniu studiów na Politechnice Śląskiej w 1968 r. podjął pracę w kopalni Kleofas. W 1999 r. odszedł na emeryturę i po „restrukturyzacji” został historykiem – amatorem opisującym dzieje swej rodziny, od końca XIX w. związanej z Załężem i kopalnią Kleofas.

W 2013 r. Ginter Pierończyk zadebiutował w almanachu Marty Fox krótkim opowiadaniem pt. Wypasiona beemwica. W latach 2014 - 2017. napisał Trylogię załęską na którą składają się: Asty kasztana - 2014 r. , Synek z Familoka - 2016 r. Kleofas w życiorys wpisany - 2017 r.

Wydawnictwo IPN z okazji Roku Korfantego przygotowało nową odsłonę albumu o najważniejszym przedstawicielu polskiego ruchu narodowego z Górnego Śląska.

Autorzy Grzegorz Bębnik, Sebastian Rosenbaum i Mirosław Węcki gwarantują obiektywne podejście do tej postaci.

Zadania zredagowania Dziejów Raciborza i jego dzielnic podjął się Pan Paweł Newerla, wielce zasłużony jurysta i historyk, autor szeregu cennych publikacji. Bogaty warsztat autora jest efektem wieloletnich studiów nad archiwaliami i opracowaniami. Daje bez wątpienia gwarancję rzetelności podanych informacji. Trzymasz zatem w ręku, Drogi Czytelniku, dzieło o wyjątkowym charakterze pierwsze, które ujmuje dzieje miasta w jego obecnych granicach, opisuje je na wielu płaszczyznach działalności człowieka, a nade wszystko dostarcza wiedzy, która posłuży nie tylko dzieciom i młodzieży, ale i ogromnej rzeszy raciborzan oraz sympatyków naszego miasta, zafascynowanych jego dziedzictwem.

Nie tylko Nikiszowiec

Familoki. Jeden z symboli Górnego Śląska, wrośnięte w jego krajobraz na równi z kopalnianymi szybami, hałdami i kominami. Poza Śląskiem kojarzone głównie z filmami Kazimierza Kutza, Lecha Majewskiego czy malarstwem Grupy Janowskiej. I ewentualnie z coraz popularniejszą zabytkową dzielnicą Katowic - Nikiszowcem, który w 2011 roku został wpisany na polską listę pomników historii. Kamil Iwanicki, silesianista, pomysłodawca i twórca projektu Familoki, opowiada w książce o ich sięgającej końca XVIII wieku historii. O tym, skąd się wzięły robotnicze osiedla, kim byli ich mieszkańcy, jak wyglądało życie rodzinne w familokach i gdzie można je jeszcze dzisiaj zobaczyć. Odpowiada również na pytanie, dlaczego tak wiele z nich miało kolorowe okiennice, jak wyglądały typowe mieszkania w familokach i czemu obecnie wywołują one dwojakie skojarzenia. Przedstawia historię prawdziwego stalowego domu i weryfikuje legendy, jakoby ściągał pioruny. Autor oprowadza nas po przemijającym świecie śląskich (i nie ty

Wydanie polsko-niemieckie

Autorem zdjęć jest Anton Kubik (1891–1953), jedno z trzynaściorga dzieci Caroline i Paula, który był górnikiem. Fotografie sprzed stu lat odnalazł Jan A. Duda, obecny właściciel domu, daleki krewny fotografa.

Obecnie są one własnością Muzeum w Tarnowskich Górach. Fotografia stała się pasją Antona Kubika, kiedy miał kilkanaście lat. Nie wiadomo, jakim aparatem się posługiwał, ale niektóre jego zdjęcia naprawdę robią wrażenie. Miał niewątpliwy talent do fotografowania i dobrze go wykorzystał. Szczegółowo udokumentował obraz swojej wioski i jej mieszkańców (sfotografował ich w sumie 350) na początku XX wieku, ukazując socjologiczny obraz bogacących się Ptakowic. Potem, wzięty do wojska na front I wojny światowej, dokumentował także życie żołnierzy armii cesarskiej. Monika Rosenbaum (redaktor książki) i Sebastian Rosenbaum (jej mąż, współredaktor i historyk z katowickiego IPN) zachwycili się tymi zdjęciami i postarali się w Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej o ich wydanie w albumie.

Dwujęzyczny katalog do wystawy "Dziadek z Wehrmachtu. Doświadczenia zapisane w pamięci", która była wspólnym projektem Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej i Stowarzyszenia Genius Loci - Duch Miejsca.

Strony: 44

Język: polski i niemiecki

Spis treści na fotografii numer 2.

Katowice najczęściej kojarzone są z węglem, kopalniami i hutami. Owszem, panował tu niegdyś przemysł ciężki, lecz to tylko część bogatej historii stolicy woj. śląskiego. Miasto jest również największym ośrodkiem kulturalnym regionu, pełnym muzeów, kin, teatrów oraz galerii sztuki. Przechadzając się jego ulicami, nie zobaczymy już huty, zamku, ani Pałacu Ślubów. Latem nie zasiądziemy w restauracji Grünfelda, a zimą nie udamy się na Torkat.
Zapraszamy na spacer po Katowicach, których już nie ma. Zobaczmy, jak zmieniło się miasto i odkryjmy je na nowo.

Przejmujące losy mieszkańców katowickiej Ligoty na tle wydarzeń historycznych

Gdy byłem przewodnikiem spacerów historycznych, odbywających się na terenie kolonii, opowiadałem uczestnikom o jej historii, pokazywałem najbardziej charakterystyczne modernistyczne wille oraz miejsca, gdzie mieszkały znane osoby jak: bracia Karol i Antoni Szafrankowie, Olgierd i Jerzy Łukaszewiczowie, Bolesław Szabelski czy Krystyna i Andrzej Bochenkowie. Narrację wzbogacałem różnymi faktami i ciekawostkami z życia mieszkańców osiedla. Książka Ludzie z kolonii urzędniczej ukazuje dole i niedole niektórych rodzin, osiadłych na terenie kolonii w latach 30. W pracy poruszone zostały różne wątki, mówiące między innymi o motywacji nabywców działek do osiedlenia się na Śląsku, o wojennych doświadczeniach, o stosunku władz komunistycznych do przedwojennej inteligencji, o deprecjonowaniu Ślązaków w powojennej Polsce czy też o wieloletnim spłacaniu kredytów, zaciągniętych na zakup działek i budowę domów. Głównym źródłem wiedzy były wspomnienia potomków, z których część mieszka na osiedlu do dnia dzisiejszego. Do książki włączyłem również informacje o rodzinach, które wprowadziły się na kolonię po wojnie. I w tym przypadku podstawą opisu była pamięć członków tych rodów. Ich opowieści wzbogaciły narrację całości i pozwalają z szerszej i głębszej perspektywy spojrzeć na historię osiedla modernistycznego i życie codzienne.

Ziemie pogranicza, w jakim zakątku globu by się nie znajdowały, zawsze cechuje zawiłość losów, złożoność historii, a ta właśnie staje się polem wielu manipulacji, jednostronnych, wręcz stronniczych spojrzeń i analiz historycznych już na pierwszy rzut oka dających się odczytać jako dzieła na zamówienie. Nie inaczej jest ze Śląskiem, który dla Polaków jest polski, dla Niemców niemiecki, a dla Czechów czeski. A jaki jest, był naprawdę?
Migotanie przeszłości prezentuje podejście łamiące stereotypy, którymi przez dziesięciolecia (a może i wieki) przesiąkła nauka. Profesor Bogusław Czechowicz bezkompromisowo rozprawia się z mitologizowaniem i wybiórczym, upatriotycznionym doborem lub interpretacją faktów jako metodą poznania (?) historii i budowania na jej kanwie fałszywego, ale politycznie poprawnego obrazu dziejów. Wręcz punktuje liczne błędy i nadużycia, nierzadko jeszcze przesiąknięte duchem epoki (czy minionej?), w której to ideologia stała ponad nauką.
Oprócz Ślązaków co zrozumiałe - do Śląska przyznają się co najmniej trzy inne nacje, każda wytaczająca argumenty dla siebie wygodne. Nowe, może wręcz nowatorskie, spojrzenie autora obnaża słabości tych argumentów - niczym konserwator obrazów czy zabytków odkrywa ukryte warstwy, dogłębnie i kontekstowo analizując budowle i dzieła sztuki z czasów, które obejmuje ta praca, czyli późnego średniowiecza. Wszystko to zostało spisane ze swadą i pasją oraz poparte bogatą dokumentacją fotograficzną i źródłową.

Kompleksowe opracowanie rozwoju sieci parafialnej na terenie archidiakonatu opolskiego od powstania do początku XVI wieku, pierwotnie dysertacja doktorska obroniona na Uniwersytecie Śląskim, publikowana drukiem po uzupełnieniu z pełnym aparatem przypisów. Tematyka obejmuje następujące archiprezbiteraty: Cieszyn, Żory, Racibórz, Gliwice, Toszek, Ujazd, Strzelce, Koźle, Głogówek, Biała, Niemodlin i Olesno. Pozycja obowiązkowa dla badaczy dziejów Kościoła Katolickiego na Śląsku i w Polsce.

„Przewodnik po zabytkach powiatu tarnogórskiego” autorstwa Marka Gaworskiego jest nieodzownym kompendium wiedzy dla każdego miłośnika historii, architektury oraz turystyki. To doskonała lektura zarówno dla mieszkańców powiatu tarnogórskiego, którzy pragną lepiej poznać swoje dziedzictwo, jak i dla turystów, chcących odkryć nowe, inspirujące miejsca.

Książka zabiera czytelników w fascynującą podróż po licznych zabytkach powiatu tarnogórskiego, zarówno tych powszechnie znanych, jak i mniej oczywistych, które skrywają w sobie unikalne historie i legendy. W publikacji znajdziemy szczegółowe opisy oraz fotografie miejsc takich jak słynna Zabytkowa Kopalnia Srebra wpisana na listę UNESCO, rezydencje śląskiej szlachty, m.in. Pałac w Nakle Śląskim, a także wiele innych obiektów, które choć często mijane, mają ogromne znaczenie historyczne.

W ostatniej części swojej trylogii Wojciech Chądzyński zachęca nas do poznawania nie tylko Wrocławia, ale i Dolnego Śląska. Po „Wrocławiu, jakiego nie znacie” i „Wrocławskich wędrówkach przez stulecia” spójrzmy na nasze miasto oraz cały przebogaty historycznie i kulturowo region. Wulkan na Ślęży, Frankenstein w Ząbkowicach, największe organy na świecie, Ślązak, który uratował cesarza, słoń i mumia w renesansowym Wrocławiu – to tematy tylko kilku opowiadań, które znajdziecie w tej książce.

A wraz z tym otrzymujemy barwny obraz obyczajów dawnych wieków, rozrywek, wydarzeń, z których wiele, gdyby nie to, że potwierdzonych historycznie, wydałoby się nam nieprawdopodobnych, jak choćby opowieść o ofierze, która wyrokiem sądu musiała pod groźbą śmierci sama stać się katem i zgładzić swego prześladowcę.

Zbiór felietonów Tomasza Słupika z lat 2023-2026

"Spędziłem na łamach miesięcznika Śląsk czas od lipca 2023 do stycznia 2026. Ponad dwa i pół roku. Napisałem 29 felietonów. Prawie 200 tysięcy znaków ze spacjami. Mogłaby z tego powstać mała książka. Dużo się w tym czasie nauczyłem. I kiedy spoglądam na ten mój dorobek, dostrzegam kilka wyraźnych linii rozwojowych, powtarzających się tematów. Są to oczywiście: Śląsk, Polska, Rosja w kontekście wojny w Ukrainie, ale również szerzej, jako kultura czy wręcz cywilizacja. Było bardzo poważnie, jak w tekście o filmie Strefa interesów i żartobliwie o wyprawie z córką do Zakopanego. Patos mieszał się z sarkazmem, ciepłą ironią czy dystansem".

Tomasz Słupik - dr nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. Przedmiotem jego zainteresowań naukowych jest przede wszystkim filozofia polityczna. Znawca historii, kultury i współczesnych stosunków narodowościowych na Górnym Śląsku. Autor licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych z tej dziedziny. Od 2003 roku zawodowo związany z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach.

Publicysta zajmujący się sprawami życia politycznego i społecznego ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki górnośląskiej. Komentator życia politycznego w ogólnopolskich i regionalnych mediach.

Wystarczy gdzieś w Polsce wspomnieć o Górnym Śląsku, by przywołać posępne obrazy spowitych dymem kominów i wież wyciągowych. Moc tego wyobrażenia jest miażdżąca, a przecież to także kraina zamków, pałaców i dworów.

Na początku minionego wieku było ich co najmniej 1100. Jednak szokuje nie liczba tych budowli, lecz świadomość, że do dziś większość z nich zrównano z ziemią.

Przepadły nie tylko skromne siedziby szlacheckie - także wspaniałe, luksusowe rezydencje śląskich magnatów. Wszak przed stuleciem spośród dziesięciu najbogatszych ludzi w Niemczech sześciu mieszkało na Górnym Śląsku. Miejscowe grube ryby stać było na najlepsze europejskie wzory i wybitnych, modnych artystów. Jakże często zamiast tej unikatowej architektury znajdujemy dziś strzęp muru, rozwleczoną resztkę kamieni lub pustkowie, jakby w tym miejscu nigdy niczego nie było.

Opisywane w niniejszej pracy działania wojenne na południowym Śląsku i północnych Morawach u schyłku II wojny światowej pozostają mało znane, mimo że w ocenie wielu historyków i żołnierzy obu stron należały do jednych z najbardziej krwawych w historii tego konfliktu. Oddane w ręce czytelnika opracowanie stanowi próbę zebrania oraz usystematyzowania historycznej wiedzy na temat konfrontacji zbrojnej mającej miejsce na obszarze pomiędzy Karniowem, Głubczycami, Raciborzem i Opawą. Wyłania się z niego obraz niezwykle dramatycznych wydarzeń wielkiej bitwy pancernej w kilku odsłonach, zakończonej brakiem spektakularnego zwycięstwa którejkolwiek ze stron, która pochłonęła lub wyeliminowała z walki kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Rosjanie nie osiągnęli na tym odcinku frontu zakładanego celu, Niemcy znacznym kosztem zyskali kilka tygodni. Dzisiaj ziemię, przez którą przetoczyła się wojenna machina i która przykrywa szczątki tysięcy poległych, lemiesze pługów obróciły już setki razy, a pamięć o tamtych wydarzeniach z każdym pokoleniem odchodzi w coraz większe zapomnienie.
W Zaoranej krwi uwagę zwraca ogrom pracy, jaką wykonał autor, by dzień po dniu przybliżyć czytelnikowi tamte wydarzenia w postaci opisu powstałego ze strzępów wspomnień i relacji, danych archiwalnych i nielicznej literatury. Dzięki skonfrontowaniu ze sobą często sprzecznych przekazów oraz zbadaniu związków przyczynowo-skutkowych po raz pierwszy przedstawiono spójny przebieg wydarzeń z tych wiosennych, lecz jakże gorących dni marca i kwietnia 1945 roku na pograniczu Śląska i Moraw. Dzieło to odkrywa, ukazuje i zmusza do refleksji. Autor stara się pokazać sferę ludzkiej tragedii, rozgrywającej się pod mundurem zarówno zwykłego czerwonoarmisty, jak i zdeterminowanego, niemającego nic do stracenia żołnierza Wehrmachtu. Uwagę zwraca dbałość o szczegóły i znakomite rozeznanie w tematyce, nomenklaturze i realiach omawianej materii. Całość została wzbogacona uszczegółowioną oprawą kartograficzną oraz szerzej nieznaną dokumentacją fotograficzną. Wszystko to czyni tę pracę wartościową nie tylko dla mieszkańca regionu, lecz także dla każdego odkrywcy II wojny światowej.
Andrzej Ryczkiewicz